Vraagbaak: Heeft de coronapandemie invloed op het drinkgedrag van Nederlanders?

Er is inmiddels veel onderzoek gedaan naar de invloed van de coronapandemie op de alcoholconsumptie. Het onderzoek in Nederland laat zien zo’n 70% van de deelnemers hun drinkpatroon niet hebben aangepast. De overige groep bestaat zowel uit mensen die minder zijn gaan drinken als meer zijn gaan drinken, waarbij de groep die minder is gaan drinker iets groter is dan de groep die meer is gaan drinken. Bovendien is het aantal zware en overmatige drinkers gedaald.

Minder drinkers en zware en overmatige drinkers in 2020, CBS
Uit de jaarlijkse cijfers die het CBS publiceert in samenwerking met het RIVM en het Trimbos blijkt dat in coronajaar 2020 et aantal mensen dat alcohol drinkt daalde van 80% in 2019 naar 77,6%. En het aantal mensen dat zich aan de alcoholrichtlijn van de Gezondheidsraad (maximaal 1 glas per dag) houdt is licht gestegen van 41% in 2019 naar 44% in 2020. Ook is het aantal zware en overmatige drinkers gedaald. Zware drinkers van 8,1% in 2019 naar 7,4% in 2020 en overmatige drinkers van 7,9% in 2019 naar 6,6% in 2020.1

Bekijk hier de cijfers van 2020

Eetgedrag en corona Voedingscentrum
Ook uit het onderzoek naar eetgedrag en corona van het Voedingscentrum (eerste golf april en tweede golf november 2020) blijkt dat de meeste mensen hun alcoholconsumptiepatroon niet hebben aangepast. Degenen die het hebben aangepast zeggen voornamelijk dat ze minder alcohol zijn gaan drinken tijdens de coronacrisis. In de eerste golf gaf 21% van de ondervraagden aan minder alcohol te drinken dan normaal, in de tweede golf is dit 27%. Een kleiner percentage (11% in de eerste golf en 9% in de tweede) zegt juist meer te zijn gaan drinken. Bij studenten zei tijdens de eerste golf maar liefst 65% minder alcohol te zijn gaan drinken. En ook tijdens de tweede golf is de grootste verandering te zien bij mensen onder de 30. Van hen drinkt 44% minder alcohol dan normaal.2,3

De personen in deze steekproef vormen een representatieve afspiegeling van Nederlanders van 18 jaar en ouder voor geslacht, leeftijd, opleiding en provincie.2,3

Vergelijking met andere landen
Studies uit ander landen laten zien dat de coronapandemie ook daar uiteenlopende effecten heeft op de alcoholconsumptie, van een stijging tot een daling.4

Een internationale studie vroeg naar de alcoholconsumptie tijdens de quarantaineperiode van zo’n 3.000 mensen uit 83 verschillende landen. Daaruit blijkt dat de alcoholconsumptie over het algemeen naar beneden is gegaan. 45% zegt minder te zijn gaan drinken, en 36% zegt meer te zijn gaan drinken. Het deel dat meer is gaan drinken blijken voornamelijk ouderen, mensen met essentiële beroepen, of met kinderen. Het zijn mensen die al eerder problemen hebben gehad met risicovolle alcoholconsumptie5, of met depressie, angst, of sociale isolatie.5,6,7 Het zijn juist vooral jongeren, zoals studenten, die minderzijn gaan drinken. 8,9

Conclusie
De meerderheid van de mensen hebben hun alcoholconsumptiepatroon niet aangepast tijdens de coronapandemie. De groep die zegt minder te zijn gaan drinken is iets groter dan de groep die zegt meer te zijn gaan drinken. Een kleine groep zegt veel meer te zijn gaan drinken. Daar tegenover staat dat het aantal zware en overmatige drinkers juist is afgenomen. Vooral studenten en mensen onder de 30 zijn minder alcohol gaan drinken.

Bronnen

  1. Statline, CBS, 2021
  2. Eetgedrag en corona, Voedingscentrum, april 2020
  3. Eetgedrag en corona, Voedingscentrum, november 2020
  4. Bakaloudi, D. R., Jeyakumar, D. T., Jayawardena, R., & Chourdakis, M. (2021). The impact of COVID-19 lockdown on snacking habits, fast-food and alcohol consumption: A systematic review of the evidence. Clinical Nutrition.
  5. Schmidt, R. A., Genois, R., Jin, J., Vigo, D., Rehm, J., & Rush, B. (2021). The early impact of COVID-19 on the incidence, prevalence, and severity of alcohol use and other drugs: A systematic review. Drug and alcohol dependence, 109065.
  6. Sallie, S. N., Ritou, V., Bowden-Jones, H., & Voon, V. (2020). Assessing international alcohol consumption patterns during isolation from the COVID-19 pandemic using an online survey: highlighting negative emotionality mechanisms. BMJ open, 10(11), e044276.
  7. Roberts, A., Rogers, J., Mason, R., Siriwardena, A. N., Hogue, T., Whitley, G. A., & Law, G. R. (2021). Alcohol and other substance use during the COVID-19 pandemic: a systematic review. Drug and alcohol dependence, 109150.
  8. White, H. R., Stevens, A. K., Hayes, K., & Jackson, K. M. (2020). Changes in Alcohol Consumption Among College Students Due to COVID-19: Effects of Campus Closure and Residential Change. Journal of Studies on Alcohol and Drugs, 81(6), 725-730.
  9. Chodkiewicz, J., Talarowska, M., Miniszewska, J., Nawrocka, N., & Bilinski, P. (2020). Alcohol consumption reported during the COVID-19 pandemic: the initial stage. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(13), 4677.