Verhoogt alcohol het risico op overgewicht? Een meta-analyse

08/09/2021

Alcohol bevat veel calorieën. Met 7 kcal per gram is het de meest energierijke voedingsstof na vet (9 kcal per gram). Maar betekent dit dat het drinken van alcohol geassocieerd is met overgewicht en obesitas? Studies geven steeds inconsistente resultaten. Een recente meta-analyse1 kijkt naar bijna 130 onderzoeken en laat zien dat resultaten verschillen per onderzoeksopzet. Zware alcoholdrinkers hebben in cross-sectionele studies een hoger risico op overgewicht en abdominale obesitas dan niet-drinkers en lichte drinkers, maar in cohortstudies is dit niet het geval.

Wat is er al bekend? Een eerdere systematische review laat zien dat de resultaten van studies naar alcohol en obesitas inconsistent zijn.2 Een andere systematische review die zich alleen richt op bier vindt dat dagelijkse consumptie van meer dan 500 ml bier abdominale obesitas kan veroorzaken, maar dat de resultaten van studies naar algemene obesitas ook inconsistent zijn.3

Wat voegt dit onderzoek toe? Dit onderzoek bevat bijna 130 onderzoeken naar de relatie tussen alcohol en overgewicht en obesitas.

Hoger risico op overgewicht bij zware alcoholconsumptie
De resultaten van alle 127 geïncludeerde onderzoeken lopen sterk uiteen. Cross-sectionele studies – waarbij onderzoekers mensen tegelijkertijd naar hun alcoholconsumptie en hun gewicht vragen – laten een verband zien tussen alcoholconsumptie en een hoger risico op overgewicht en abdominale obesitas (een dikke buik).

Wanneer we kijken naar specifieke hoeveelheden alcohol, blijkt dat er alleen een verhoogd risico is op overgewicht en abdominale obesitas bij zwaar drinken (meer dan 3 drankjes per dag). Daarentegen is er een lager risico op obesitas bij matige consumptie (1,5 tot 3 drankjes per dag).

Geen verband in cohortstudies
Cross-sectionele studies meten alleen de blootstelling (alcohol) en de uitkomst (overgewicht) op één moment. Daarom zijn dit soort onderzoeken niet erg betrouwbaar. Cohortstudies proberen dit op te lossen door een groep mensen langere tijd te volgen. In deze meta-analyses laten de cohortstudies geen verband zien tussen alcoholconsumptie en overgewicht of obesitas.

Obesitas
Iemand wordt als obees geclassificeerd als zijn of haar BMI hoger is dan 30 kg/m2. In 2016 leden 390 miljoen vrouwen en 281 miljoen mannen aan obesitas4, en naar schatting zal in 2030 wereldwijd 20% van de volwassenen obees zijn.

   Sterke punten

  • Veel studies meegenomen
  • Studieprotocol is vooraf geregistreerd
  • Kwaliteit van studies wordt beoordeeld

   Beperkingen

  • Niet gecorrigeerd voor ex-drinkers
  • Hoge heterogeniteit
  • Geen onderscheid gemaakt tussen soorten dranken

Referenties
1. Golzarand, M., Salari-Moghaddam, A., & Mirmiran, P. (2021). Association between alcohol intake and overweight and obesity: a systematic review and dose-response meta-analysis of 127 observational studies. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 1-21.
2. Sayon-Orea, C., Martinez-Gonzalez, M. A., & Bes-Rastrollo, M. (2011). Alcohol consumption and body weight: a systematic review. Nutrition reviews69(8), 419-431.
3. Bendsen, N. T., R. Christensen, E. M. Bartels, F. J. Kok, A. Sierksma, A. Raben, and A. Astrup. 2013. Is beer consumption related to measures of abdominal and general obesity? A systematic review and meta-analysis. Nutrition Reviews 71 (2):67–87. doi: 10.1111/j. 1753-4887.2012.00548.x.
4. Abarca-Gómez, L., Abdeen, Z. A., Hamid, Z. A., Abu-Rmeileh, N. M., Acosta-Cazares, B., Acuin, C., ... & Cho, Y. (2017). Worldwide trends in body-mass index, underweight, overweight, and obesity from 1975 to 2016: a pooled analysis of 2416 population-based measurement studies in 128· 9 million children, adolescents, and adults. The lancet, 390(10113), 2627-2642.