Veranderingen in alcoholconsumptie tijdens de COVID-19-pandemie in Europa

06/05/2022

Sinds het begin van de COVID-19-pandemie is in Europa bij meer mensen de alcoholconsumptie afgenomen dan toegenomen. Vooral mensen die voor COVID-19 al veel dronken, zijn meer gaan drinken. Dit is de uitkomst van een recente meta-analyse.1

Wat is er al bekend?
Grote negatieve gebeurtenissen die de samenleving raken, zoals economische crises, terroristische aanslagen en natuurrampen, kunnen leiden tot veranderingen in alcoholconsumptie op bevolkingsniveau. Dit geldt ook voor de COVID-19-pandemie. Individuele onderzoeken naar alcoholconsumptie in de loop van de pandemie suggereren dat veranderingen in het drinkgedrag per geslacht en leeftijdsgroep verschillen. Vooral mensen die voor maart 2020 al risicovol dronken, lijken meer te zijn gaan drinken.

Wat voegt dit onderzoek toe?
Dit is de eerste meta-analyse naar veranderingen in alcoholconsumptie als gevolg van de pandemie in veel landen in Europa. Deze meta-analyse gebruikt gegevens uit 72 observationele studies, waarvan 64 onder de algemene bevolking en 8 onderzoeken gericht op mensen met een alcoholverslaving.

Over het algemeen minder alcoholconsumptie
De bevindingen van deze meta-analyse suggereren dat de groep drinkers die een afname van hun consumptie aangeeft iets hoger (3,8%) is dan de groep drinkers die een toename aangeeft. Bovendien geeft een groter deel van de mensen aan minder vaak te drinken (8%), minder alcohol te consumeren (12,2%) en minder vaak zwaar te drinken (17,7%).

Mensen met alcoholproblemen
Tegelijkertijd zijn er aanwijzingen dat – op enkele uitzonderingen na – de drinkpatronen onder mensen die voor de pandemie al veel dronken of een alcoholprobleem hadden, 
tijdens de pandemie gelijk zijn gebleven of zelfs verergerden.

Toelichting
De daling in alcoholconsumptie komt overeen met de aankoopgegevens van alcohol en andere indicatoren voor alcoholconsumptie van de bevolking. De belangrijkste reden achter de algehele daling van de consumptie is waarschijnlijk de afname van potentiële gelegenheden om te drinken omdat bijeenkomsten (met veel mensen) niet waren toegestaan. De toename in alcoholconsumptie onder degenen die voor COVID-19 al veel dronken, zou kunnen worden verklaard als een manier om om te gaan met verhoogde stress. Die stress wordt veroorzaakt door de maatregelen die zijn genomen om de verspreiding van het virus in te dammen (bijvoorbeeld sociaal isolement), maar ook inkomensonzekerheid en baanverlies, evenals de dreiging van persoonlijke blootstelling aan COVID-19 of de ziekte van dierbaren kunnen een rol spelen.

Landspecifieke veranderingen in alcoholconsumptie
Een recente systematische review onderzocht landspecifieke veranderingen in alcoholconsumptie tijdens de COVID-19-pandemie.2 In Spanje werd een significante afname van binge drinken waargenomen, terwijl in het Verenigd Koninkrijk een significante toename werd gevonden van het aandeel mensen met problematische alcoholconsumptie. De heterogeniteit van de bevindingen van deze systematische review geeft aan dat de impact op de alcoholconsumptie van de COVID-19-pandemie en pandemiegerelateerd beleid, inclusief sociale afstand en alcoholspecifiek beleid, variabel en afhankelijk lijkt te zijn van meerdere factoren.

Sterke punten
  • Eerste meta-analyse van Europese data.
  • Brede zoekstrategie, zowel peer-reviewed studies als direct contact met wetenschappers in 47 landen om aanvullende data te verkrijgen die nog niet gepubliceerd zijn. 
Beperkingen
  • Aangezien de meeste onderzoeken een cross-sectionele opzet hadden, is er geen sprake van een oorzakelijk verband. Immers, andere factoren kunnen ook een invloed hebben gehad op de consumptieveranderingen.
  • Hoe betrouwbaar de zelfrapportage naar alcoholconsumptie is, blijft onduidelijk.

Referenties
1.    Kilian C, O’Donnell A, Potapova N, et al. Changes in alcohol use during the COVID-19 pandemic in Europe: A meta-analysis of observational studies. Drug Alcohol Rev, 2022.
2.    Sohi I, Chrystoja BR, Rehm J, et al. Changes in alcohol use during the COVID-19 pandemic and previous pandemics: A systematic review. ACER, 2022.