Risicofactoren van chronische nierschade: twee meta-analyses

Chronische nierschade (CKD) treft een hoog percentage van de bevolking: wereldwijd ongeveer 10% van de volwassenen. Twee recent gepubliceerde meta-analyses1,2 onderzoeken mogelijke oorzaken van deze ziekte. De resultaten laten zien dat een westers dieet met een hoge consumptie van rood en bewerkt vlees, geraffineerde granen en suiker geassocieerd is met een verhoogd risico op CKD. Beide onderzoeken vinden voor alcoholconsumptie juist een verminderd risico op CKD. Andere leefstijlfactoren die samenhangen met een lager risico zijn lichamelijke activiteit en niet-roken.

Wat is er al bekend? Eerdere meta-analyses3,4 vinden een omgekeerde relatie tussen alcoholconsumptie en chronische nierschade (CKD), wat suggereert dat alcohol een beschermend effect kan hebben. Deze risicoverlaging lijkt al aanwezig te zijn bij lage consumptieniveaus, maar alleen bij mannen.4

Wat voegen deze onderzoeken toe? Deze twee meta-analyses kijken niet alleen naar het effect van alcoholconsumptie, maar ook van andere dieet- en leefstijlfactoren.

Alcoholconsumptie
Beide onderzoeken vinden een lager risico op chronische nierschade (CKD) bij alcoholconsumptie. In een van de twee onderzoeken wordt een 24% lager risico gevonden voor lage tot matige alcoholconsumptie in vergelijking met niet-drinken. Wanneer zware drinkers met elkaar worden vergeleken, - hier gedefinieerd als mannen die meer dan vier alcoholische consumpties per dag drinken en vrouwen meer dan twee - dan heeft de categorie zwaarste drinkers nog steeds een lager risico op CKD dan de laagste categorie zware drinkers.

De tweede studie2 vindt een iets kleinere risicoverlaging: een 14% lager risico bij matige alcoholconsumptie. De bewijskracht wordt beoordeeld als van gemiddelde kwaliteit, wat vrij hoog is in voedingsonderzoek. Het risico was ook lager bij hoge alcoholconsumptie, maar dat bewijs wordt beoordeeld als lage kwaliteit.

Andere voedingsfactoren
Naast alcohol kijken de onderzoekers ook naar andere voedingsfactoren. Een westers voedingspatroon, met een hoge inname van rood en bewerkt vlees, geraffineerde granen, suiker, vetrijke zuivelproducten en vette jus, blijkt geassocieerd met een hoger risico op CKD. Aan de andere kant wordt een gezond voedingspatroon met een hoge inname van groenten, fruit, vis, magere melk en volkoren producten geassocieerd met een lager risico op CKD.1

Als we naar specifieke voedingsstoffen kijken, lijkt het erop dat een hogere zoutinname het risico verhoogt, en kalium het risico verlaagt.2

Leefstijl
Niet alleen voeding kan het risico op CKD beïnvloeden, ook andere leefstijlfactoren. Fysiek actief zijn is geassocieerd met een verminderd risico. Maar huidige en voormalige rokers hadden een verhoogd risico.2

Chronische nierschade
Bij chronische nierschade (CKD) verdwijnt de nierfunctie geleidelijk over een periode van maanden tot jaren. Aanvankelijk zijn er geen symptomen; later kunnen symptomen optreden als: zwelling van de benen, vermoeidheid, braken, verlies van eetlust en verwardheid.

Wereldwijd wordt ongeveer 10% van de mensen getroffen door CKD.5 Helaas blijft de exacte oorzaak van CKD onduidelijk. Maar er zijn meerdere risicofactoren bekend, zoals hypertensie, obesitas, roken en diabetes.

   Sterke punten

  • Beide: meta-analyses
  • Kelly et al: kijkt naar het effect van voormalige drinkers
  • Kelly et al: beoordeelt de kwaliteit van het bewijs

   Beperkingen

  • Beide: observationele studies; kunnen causaliteit niet bewijzen
  • Beide: geen onderscheid tussen geslacht
  • He et al: geen rekening houdend met ex-drinkers
  • He et al: bijna de helft van de onderzoeken heeft een cross-sectioneel design

References

1. He, L. Q., Wu, X. H., Huang, Y. Q., Zhang, X. Y., & Shu, L. (2021). Dietary patterns and chronic kidney disease risk: a systematic review and updated meta-analysis of observational studies. Nutrition Journal20(1), 1-11.
2. Kelly, J. T., Su, G., Zhang, L., Qin, X., Marshall, S., González-Ortiz, A., ... & Carrero, J. J. (2021). Modifiable lifestyle factors for primary prevention of CKD: a systematic review and meta-analysis. Journal of the American Society of Nephrology32(1), 239-253.
3. Li, D., Xu, J., Liu, F., Wang, X., Yang, H., & Li, X. (2019). Alcohol Drinking and the Risk of Chronic Kidney Damage: A Meta‐Analysis of Fifteen Prospective Cohort Studies. Alcoholism: Clinical and Experimental Research. 
4. Cheungpasitporn, W., Thongprayoon, C., Kittanamongkolchai, W., Brabec, B. A., O’Corragain, O. A., Edmonds, P. J., & Erickson, S. B. (2014). High alcohol consumption and the risk of renal damage: a systematic review and meta-analysis. QJM: An International Journal of Medicine, 108(7), 539-548. 
5. Bello, A. K., Levin, A., Tonelli, M., Okpechi, I. G., Feehally, J., Harris, D., ... & Johnson, D. W. (2017). Assessment of global kidney health care status. Jama317(18), 1864-1881.