Meta-analyse vindt J-vormige relatie tussen alcoholconsumptie en HVZ-risico voor mannen in kleine gemeenschappen

Een recent gepubliceerde meta-analyse in BMC Public Health gaat na of alcoholconsumptie inderdaad een beschermend effect kan hebben op hart- en vaatziekten, waarbij de focus ligt op inwoners van kleine gemeenschappen. Resultaten tonen de bekende J-curve met een beschermend effecten van matige alcoholconsumptie voor mannen. Er worden echter geen beschermende effecten gevonden bij mannen met drie of meer andere aandoeningen, vrouwen en mensen jonger dan 40 jaar.

Wat is er al bekend? Op basis van vele onderzoeken is het wetenschappelijk bewijs dat er een J-vormige associatie bestaat tussen alcoholconsumptie en het risico op hart- en vaatziekten (HVZ) redelijk sterk. Bij een alcoholconsumptie van 15-30 gram per dag is het risico op HVZ het laagst, met een 25% lager risico in vergelijking tot geheelonthouders2, en tot 60 gram alcohol per dag is het risico nog steeds verlaagd. Uitkomsten van onderzoek naar het fysiologische mechanisme hierachter versterkt het bestaan van een oorzakelijk verband.

Wat voegt deze studie toe? Deze meta-analyse richt zich specifiek op inwoners van kleine gemeenschappen en test of er verschillen zijn in de relatie tussen alcoholconsumptie en HVZ waarbij gekeken wordt naar geslacht, leeftijd en het aantal andere aandoeningen.

Deze meta-analyse kijkt naar zeven cohort en cross-sectionele studies die zijn uitgevoerd in kleine gemeenschappen in onder andere Japan, Australië, Canada en de Verenigde Staten. In totaal zijn er ongeveer 150.000 mensen meegenomen in het onderzoek. 

Lager risico voor mannen die met mate drinken
De resultaten laten de bekende J-vormige relatie zien voor mannen; licht tot matige alcoholconsumptie, gedefinieerd als één tot vier glazen per dag, is geassocieerd met een 20 tot 25% lager risico op HVZ in vergelijking met niet drinken. Bij hogere alcoholconsumptie neemt het risico weer toe, alhoewel het risico nooit groter wordt dan dat van niet-drinken. Voor mannen die meer dan drie andere aandoeningen hebben, neemt het risico wel toe bij meer dan zes alcoholische consumpties per dag.

De auteurs vonden geen beschermend effect van matige alcoholconsumptie bij vrouwen, maar denken dat dit waarschijnlijk komt omdat er niet genoeg data beschikbaar waren voor vrouwen.

Leeftijd
Beschermende effecten van matige alcoholconsumptie werden alleen gevonden bij mensen van boven de 40 jaar. Dit komt waarschijnlijk omdat het risico op HVZ bij mensen jonger dan 40 jaar veel lager is, wat het moeilijk maakt om een statistisch significant effect aan te tonen3.

Mendeliaanse randomisatie
De beschermende effecten van matige alcoholconsumptie op HVZ worden de laatste tijd steeds vaker in twijfel getrokken. Dit komt vooral door de resultaten van Aziatische studies die niet op basis van navraag mensen indelen op alcoholconsumptie, maar op basis van specifieke genen die invloed hebben op de alcoholafbraak. Deze  methode heet Mendeliaanse randomisatie4. Met deze methode worden er geen beschermende effecten van alcoholconsumptie op HVZ gevonden. Deze nieuwe meta-analyse zet vanaf het begin al vraagtekens bij de beschermende effecten van alcoholconsumptie, maar de resultaten laten wel de bekende J-curve zien.

Mechanisme
Het fysiologische mechanisme om het beschermende effect van matige alcoholconsumptie tegen HVZ te verklaren, is uitgebreid onderzocht. Verschillende factoren versterken het idee dat er een oorzakelijk verband is, zoals een toename van HDL cholesterol door matige alcoholconsumptie, een afname van bloedstollingsfactoren, een daling van ontstekingsmarkers, en een verbeterde insulinegevoeligheid5.

   Sterke punten

  • Meta-analyse

   Zwakke punten

  • Slechts een klein aantal studies per categorie meegenomen
  • Kijkt niet naar verschillende hart- en vaatziekten zoals hartfalen en beroerte
  • Niet gecorrigeerd voor sick-quitters

Kijk hier voor meer informatie over bier en hart- en vaatziekten of bekijk onderstaande infographic.


Referenties

Yoon, S. J., Jung, J. G., Lee, S., Kim, J. S., Ahn, S. K., Shin, E. S., ... & Lim, S. H. (2020). The protective effect of alcohol consumption on the incidence of cardiovascular diseases: is it real? A systematic review and meta-analysis of studies conducted in community settings. BMC Public Health20(1), 90.
2 Ronksley PE, Brien SE, Turner BJ et al. (2011). Association of alcohol consumption with selected cardiovascular disease outcomes: a systematic review and meta-analysis. BMJ, 342:d671.
3 Hvidtfeldt, U. A., Tolstrup, J. S., Jakobsen, M. U., Heitmann, B. L., Grønbæk, M., O’Reilly, E., ... & Liu, S. (2010). Alcohol intake and risk of coronary heart disease in younger, middle-aged and older adults. Circulation121(14), 1589.
4 Wikipedia. Mendeliaanse randomisatie  
5 Kennisinsituut Bier. Hart en Vaatziekten