Meta-analyse: matige alcoholconsumptie heeft geen negatieve invloed op overleving darmkanker

Darmkanker staat wereldwijd op nummer vier van meest voorkomende oorzaken van overlijden door kanker. Er lijkt een J-vormige relatie te bestaan tussen alcoholconsumptie en de ontwikkeling van darmkanker: zware alcoholconsumptie verhoogt het risico, terwijl matige alcoholconsumptie een kleine verlaging van het risico zou kunnen geven1,2.Maar heeft alcohol ook invloed op de overlevingskans van darmkanker? Volgens een recente meta-analyse3, gepubliceerd in Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention, is matige alcoholconsumptie mogelijk ook geassocieerd met een verhoogde overlevingskans. 

Wat is er al bekend?Er is nog weinig bekend over de rol van alcohol (en andere leefstijlfactoren) op de overlevingskans van kanker, omdat de meeste studies zich richten op de ontwikkeling van kanker. Maar volgens een eerdere meta-analyse bij maag-, lever- en darmkankerpatiënten lijkt lichte tot matige alcoholconsumptie verband te houden met een verhoogde overlevingskans bij darmkanker4,5.

Wat voegt deze studie toe?Deze meta-analyse richt zich uitsluitend op de overlevingskans van darmkankerpatiënten.

Deze meta-analyse omvat 12 prospectieve studies, met bijna 33.000 patiënten.

Pre-diagnostisch drinken
In vergelijking met niet-drinken wordt minder dan één alcoholische drankje per dag (<12,5 gram alcohol) vóór de diagnose van kanker geassocieerd met een 13%-lager risico op overlijden. Voor matige alcoholconsumptie (tussen één tot drie drankjes per dag) lijkt er ook een klein verlaagd risico te zijn, maar het effect is niet significant. Er is geen verband gevonden voor zware alcoholconsumptie, ook geen negatief verband. 

Post-diagnostisch drinken
Slechts drie studies keken naar de relatie tussen alcoholconsumptie na de diagnose en overlijdenskans. Net als bij pre-diagnostisch drinken lijkt lichte en matige alcoholconsumptie geassocieerd te zijn met een verhoogde overlevingskans, maar dit effect is niet significant.

Wijn, bier, sterkedrank
Wanneer er apart naar de consumptie van wijn, bier en sterkedrank wordt gekeken, dan is alleen wijnconsumptie (voor de diagnose) significant geassocieerd met een verhoogde overlevingskans. Voor elk glas wijn per dag is er een 8% lager risico op overlijden. Waarom dit niet het geval is voor de consumptie van bier en sterkedrank, is niet onderzocht.

Interpretatie
Helaas is in slechts de helft van de studies rekening gehouden met de zogenaamde ‘sick-quitters) (mensen die vanwege gezondheidsredenen zijn gestopt met drinken), wat mogelijk heeft geleid tot een overschatting van het positieve effect van alcohol. De resultaten moeten dan ook met voorzichtigheid worden geïnterpreteerd. Om de auteurs te citeren: "de resultaten moeten niet worden gebruikt om te suggereren dat niet-drinkers na de diagnose moeten beginnen met drinken, maar geven aan dat patiënten met darmkanker mogelijk niet hoeven te stoppen met drinken wanneer ze dit met mate doen.” 

Sterke punten

  • Eerste meta-analyse met een dosis-respons voor pre-diagnostische alcoholconsumptie en overleving bij darmkankerpatiënten
  • Sub-analyse uitgevoerd per type alcohol
  • Verschillende confounders meegenomen in analyse: BMI, roken, en tumorstadium

Zwakke punten

  • Observationele studies
  • Cut-offs voor alcoholcategorieën verschillen per studie
  • Niet gecorrigeerd voor sick-quitters (slechts 6 van de 12 onderzoeken behandelden voormalige drinkers als een aparte groep)

Referenties
1: Beer and Health. Meta-analysis finds small decreased risk of colorectal cancer for moderate drinkers
2: WCRF. Alcoholic drinks and risk of cancer 
3: Kim, Y., Je, Y., & Giovannucci, E. L. (2019). Association between alcohol consumption and survival in colorectal cancer: A meta-analysis. Cancer Epidemiology and Prevention Biomarkers, 28(11), 1891-1901.
4:McMenamin, U. C., McCain, S., & Kunzmann, A. T. (2017). Do smoking and alcohol behaviours influence GI cancer survival?. Best Practice & Research Clinical Gastroenterology31(5), 569-577.
5: Beer and Health Initiative. More research needed on effect of alcohol consumption on gastrointestinal cancer survival

Fotocredits: 'darmen' van Elionas2