Hoeveel kankergevallen zijn wereldwijd toe te schrijven aan alcoholconsumptie?

15/07/2021

Van de meer dan 100 kankersoorten die voorkomen zijn er 6 waarbij alcoholconsumptie een rol kan spelen, te weten: borst-, dikkedarm-, hoofd-, hals-, lever- en slokdarmkanker. Recent onderzoek schat dat in 2020 wereldwijd 4,1% van de kankergevallen toe te schrijven is aan alcoholconsumptie. Dit komt neer op bijna 750.000 gevallen. Vooral zware en riskante en alcoholconsumptie vormen een risicofactor.1

Wat is er al bekend? Alcohol is geclassificeerd als een carcinogene stof, wat betekent dat het kanker kan veroorzaken. Van de meer dan 100 kankersoorten zijn er 6 gerelateerd aan alcoholconsumptie: borst-, dikkedarm-, hoofd-, hals-, lever- en slokdarmkanker. Het risico op deze kankersoorten verhoogt voornamelijk door overmatige alcoholconsumptie. Borstkanker is hierop een uitzondering; het risico op borstkanker verhoogt al bij één glas per dag.2

Wat voegt deze studie toe? Al eerder zijn studies gepubliceerd die een schatting geven van de bijdrage van alcoholconsumptie aan de zes alcohol-gerelateerde kankers. Maar omdat alcoholconsumptiepatronen en het aantal kankergevallen wereldwijd veranderen, is er een nieuwe analyse gedaan. Hierbij is specifiek onderscheid gemaakt tussen riskante, zware en matige alcoholconsumptie.

Bijna 750.000 kankergevallen wereldwijd
Alcohol is geclassificeerd als carcinogene stof, wat betekent dat het kanker kan veroorzaken. Van de meer dan 100 kankersoorten zijn er zes waarbij alcoholconsumptie een rol kan spelen, te weten: borst-, dikkedarm-, hoofd-, hals-, lever- en slokdarmkanker. Geschat wordt dat in 2020 wereldwijd ongeveer 4,1% van alle kankersoorten door alcohol is veroorzaakt. Dit zijn naar schatting 741.300 kankergevallen, waarvan het merendeel mannen zijn (76,7%). Deze kankergevallen lijken met name geassocieerd met riskante (20-60 g alcohol/dag) en zware (>60 gram alcohol/dag) alcoholconsumptie (86,1% van de gevallen). Matige consumptie (<20 gram alcohol/dag) lijkt voor de overige 13,9% van de gevallen de veroorzaker. Consumptie tot 10 gram alcohol per dag lijkt volgens de schattingen wereldwijd voor zo’n 41.300 mensen de veroorzaker van de zes alcoholgerelateerde kankersoorten.

Wereldwijde verschillen
In Noord-Afrika en West Azië lijken het aantal gevallen van kanker door alcoholconsumptie het laagst. In Oost-Azië en in centraal en oost Europa lijkt alcoholconsumptie juist onder mannen de meeste gevallen van kanker te veroorzaken. Voor vrouwen was dit het geval in Centraal en Oost-Europa, Australië en Nieuw-Zeeland en West-Europa.

Dalende cijfers
In 2012 was alcoholconsumptie nog verantwoordelijk voor 5,5% van de kankergevallen.3 Dit zou kunnen komen omdat alcoholconsumptie sindsdien in bepaalde regio’s gedaald is, zoals in Zuid-, Midden- en Oost-Europa. Maar het zou ook kunnen komen omdat in eerder onderzoek net iets andere kankersoorten zijn meegenomen of omdat ex-drinkers zijn geïncludeerd. Het belangrijkste verschil tussen het huidige onderzoek en dat van 2012 is dat in het huidige onderzoek alleen gekeken is naar het aantal kankergevallen en niet naar sterfte door kanker, wat in 2012 wel is gedaan.

Getallen voor Nederland
Voor Nederland schatten de onderzoekers dat in 2020 zo’n 4.200 van in totaal bijna 115.000 nieuwe kankergevallen door alcoholconsumptie komen (ongeveer 4%). Voor mannen 2.700 gevallen en voor vrouwen 1.500. Alcohol is bij mannen vooral de veroorzaker van dikkedarmkanker (1.500 gevallen) en bij vrouwen borstkanker (1.000 gevallen).4 

Bewustwording
De onderzoekers vinden dat er meer bewustwording moet komen onder consumenten dat alcoholconsumptie het risico op kanker kan verhogen. Bijvoorbeeld door het plaatsen van een kankerwaarschuwing op het label van alcoholhoudende dranken, door belastingverhoging van alcoholhoudende dranken, minder verkooppunten of door de alcoholmarketing aan banden leggen. Hierdoor zou volgens de onderzoekers het aantal kankergevallen door alcoholconsumptie kunnen afnemen.
 

   Sterke punten

  • Wereldwijde data

 

 

   Beperkingen

  • Observationeel onderzoek
  • De bijdrage van roken, hepatitis infectie en overgewicht is niet meegenomen
  • In de berekeningen zijn verschillen in kankerrisico’s tussen populaties niet meegenomen
  • Door COVID-19 kunnen kankerregistraties afwijken en kan ook het alcoholconsumptiepatroon anders zijn geworden
    ​​

Referenties

  1. Harriet Rumgay, Kevin Shield, Hadrien Charvat et al. Global burden of cancer in 2020 attributable to alcohol consumption: a population-based study. The Lancet Oncology (2021) July 13, 2021
  2. World Cancer Research Fund/American Institute for Cancer Research. Continuous Update Project Expert Report 2018.Alcoholic drinks and the risk of cancer. Available at dietandcancer.org
  3. Praud D, Rota M, Rehm J et al. Cancer incidence and mortality attributable to alcohol consumption. Int J Cancer. 2016; 138: 1380-1387
  4. Estimated number of new cancer cases in 2020 attributable to alcohol drinking, The Netherlands