Hoeveel kankergevallen in Europa komen door matige alcoholconsumptie?

Het is bekend dat overmatige alcoholconsumptie het risico verhoogt op zes soorten kanker. Hoeveel matige alcoholconsumptie bijdraagt aan het aantal kankergevallen is minder duidelijk. Uit recent gepubliceerd onderzoek komt dat matige alcoholconsumptie, gedefinieerd als maximaal twee glazen alcohol per dag, ongeveer 23.000 kankergevallen veroorzaakte in Europa in 2017. Dit is ongeveer 2,3% van alle kankergevallen waar alcohol een risicofactor voor is. Het gaat met deze hoeveelheid voornamelijk om borstkanker.

Wat is er al bekend? Alcohol is geclassificeerd als een carcinogene stof, wat betekent dat het kanker kan veroorzaken. Van de meer dan 100 kankersoorten zijn er 6 gerelateerd aan alcoholconsumptie: borst-, dikkedarm-, hoofd-, hals-, lever- en slokdarmkanker. Het risico op deze kankersoorten verhoogt voornamelijk door overmatige alcoholconsumptie. Borstkanker is hierop een uitzondering; het risico op borstkanker verhoogt al bij één glas per dag.

Wat voegt deze studie toe? Dit is de eerste studie die inzicht geeft hoeveel kankergevallen er in Europa ongeveer veroorzaakt worden door matige alcoholconsumptie.

23.000 kankergevallen in Europa
Alcohol is geclassificeerd als carcinogene stof, wat betekent dat het kanker kan veroorzaken. Geschat wordt dat ongeveer 4% van alle kankergevallen in Europa door alcohol wordt veroorzaakt1.

De meeste kankergevallen die door alcohol worden veroorzaakt komen door overmatige alcoholconsumptie. De huidige studie1 kijkt specifiek naar het effect van matige alcoholconsumptie; hier gedefinieerd als maximaal twee glazen alcohol per dag (20 gram alcohol) voor zowel vrouwen als mannen. Uit berekeningen met waardes uit 2017 komt dat deze hoeveelheid alcohol ongeveer 23.000 kankergevallen veroorzaakte in Europa (0,6% van alle kankergevallen; zie afbeelding). Dit is ongeveer 2,3% van alle kankergevallen waar alcohol een risicofactor voor is.
Maximaal één glas per dag, de alcoholrichtlijn in Nederland, veroorzaakte hiervan ongeveer 8.600 kankergevallen (0,2% van alle kankergevallen).

Borstkanker
Het gaat bij deze hoeveelheid alcohol voornamelijk om borstkanker: ongeveer 50% van de gevallen bij twee glazen per dag. Er is al vaker aangetoond dat het risico al verhoogt bij één glas per dag. Uit Nederlands onderzoek blijkt dat 2,9% van de borstkankergevallen komt door alcoholconsumptie van minder dan één glas per dag2. De huidige studie komt voor Europa uit op 3,1% voor minder dan twee glazen per dag.

Darmkanker
De tweede meest voorkomende kankersoort door matige alcoholconsumptie is volgens deze studie dikkedarmkanker. Eerder onderzoek is minder eenduidig over het effect van matige alcoholconsumptie op darmkanker. Het Wereld Kanker Onderzoek Fonds (WCRF) concludeert dat het risico verhoogt bij meer dan 30 gram alcohol per dag3. De associatie bij matige consumptieniveaus is minder duidelijk. Studies geven een wisselend beeld. Ze rapporteren geen relatie, een positieve lineaire relatie of een verminderd risico voor matige drinkers op darmkanker.4

   Sterke punten

  • Data uit heel Europa
  • Probeert te controleren voor zogenoemde ‘sick-quitters’

   Beperkingen

  • Observationeel onderzoek

Referenties

1. Rovira, P., & Rehm, J. (2020). Estimation of cancers caused by light to moderate alcohol consumption in the European Union. European Journal of Public Health.
2. TNO (2014) De bijdrage van leefstijlfactoren aan de incidentie van en de sterfte aan kanker in Nederland.
3.  World Cancer Research Fund (2018). Alcoholic drinks and the risk of cancer.
4. McNabb, S., Harrison, T. A., Albanes, D., Berndt, S. I., Brenner, H., Caan, B. J., … & Chen, Z. (2019). Meta‐analysis of 16 studies of the association of alcohol with colorectal cancer. International journal of cancer.

Klik op de onderstaande infographic voor meer informatie over de relatie tussen alcoholconsumptie en kanker.