Heeft alcoholconsumptie invloed op wat we eten? Een systematische review

Uit eerder onderzoek lijkt het erop dat je door matige alcoholconsumptie meer gaat eten en hierdoor meer energie binnen krijgt, bovenop de calorieën van de alcohol zelf. Maar hoe zit het met de inname van specifieke macronutriënten zoals koolhydraten, vet en eiwitten? Een recente systematische review, gepubliceerd in Obesity Reviews, toont aan dat alcohol mogelijk een dosisafhankelijk effect heeft op de inname van specifieke macronutriënten. Vooral mensen die veel alcohol drinken, eten minder koolhydraten.

Wat is er al bekend? Een eerdere meta-analyse keek naar experimentele studies en ontdekte dat er meer gegeten wordt, dus meer calorieën binnenkomen, bij matige alcoholconsumptie. Voor een hoge alcoholconsumptie was dit effect niet significant.De totale energie-inname nam echter wel toe, wat betekent dat de deelnemers niet minder gingen eten om voor de calorieën te compenseren die ze binnen kregen via de alcoholische drank.

Wat voegt deze studie toe? Dit is de eerste systematische review waarin wordt gekeken naar een dosis-response relatie tussen alcoholconsumptie en de inname van specifieke macronutriënten.

De Amerikaanse wetenschappers van de Universiteit van Michigan en Californië namen 30 studies op in deze systematische review, waarvan ongeveer de helft experimenteel en de helft observationeel. In totaal zijn er bijna 274.000 deelnemers meegenomen.

Drinken in het laboratorium
In de experimentele studies konden de deelnemers 5 tot 30 minuten drinken. Tien minuten tot vijf uur later werd de ad libitum voedselinname gemeten. Veel van de onderzoeken tonen aan dat matige alcoholconsumptie gepaard gaat met een hogere voedselinname. Dit effect is minder uitgesproken bij zware alcoholconsumptie, wat consistent is met de resultaten van de vorige meta-analyse2.
Wanneer een onderzoek een effect vond op de inname van macronutriënten, was het vaak een verhoging van vet- en eiwitinname, en, in mindere mate, van geraffineerde en ongeraffineerde koolhydraten.

Drinken in het dagelijks leven 
Als we kijken naar de relatie tussen de voedselinname en drinkgewoonten in het dagelijks leven, dan verschijnt er een ander patroon. Vergelijkbaar met wanneer mensen één keer tijdens een experiment drinken, wordt lichte en matige alcoholconsumptie vaak geassocieerd met een hogere inname van vet en eiwitten en, in mindere mate, van ongeraffineerde en geraffineerde koolhydraten (hoewel twee studies een afname van ongeraffineerde koolhydraten vinden). Frequente en zware alcoholconsumptie is echter geassocieerd met een verlaagde inname van geraffineerde en ongeraffineerde koolhydraten en, in mindere mate, met een lagere inname van eiwitten en vetten. Dit betekent niet dat mensen die veel drinken minder calorieën binnen krijgen, aangezien de alcohol zelf ook calorieën bevat.  

Mechanisme
Zoals ook in de vorige meta-analyse bleek, lijkt er een dosisafhankelijke relatie te bestaan tussen alcoholconsumptie en voedselinname. Deze review geeft een paar mogelijke verklaringen. De eerste is dat alcoholconsumptie de afgifte van dopamine stimuleert. In kleine hoeveelheden kan dit de motivatie verhogen voor belonende stoffen, waaronder voedsel. Maar in grote hoeveelheden is het zenuwstelsel verzadigd met dopamine, wat het verlangen naar voedsel kan verminderen. Bovendien heeft een kleine hoeveelheid alcohol stimulerende effecten zoals een positieve humeur4,5. Maar een hoge alcoholconsumptie werkt juist verdovend, wat de motivatie om te eten kan verminderen. Een andere verklaring is dat alcohol de maag uit kan zetten en een vol gevoel geeft wanneer het in grote mate wordt geconsumeerd.

Het feit dat vooral de consumptie van koolhydraten afneemt, kan komen omdat alcohol zelf gefermenteerde koolhydraten zijn, wat het verlangen naar koolhydraten kan verminderen6; een proces dat wordt geregeld via de darm-brein-as. 

   Sterke punten

  • Systematische aanpak

   Beperkingen

  • Geen meta-analyse uitgevoerd
  • Geen onderscheid gemaakt tussen typen macronutriënten (bijv. het soort vet)
  • Niet gekeken naar algehele kwaliteit van het dieet
  • Niet gekeken naar type drank

Referenties
Cummings, J. R., Gearhardt, A. N., Ray, L. A., Choi, A. K., & Tomiyama, A. J. (2019). Experimental and observational studies on alcohol use and dietary intake: a systematic review. Obesity Reviews.
2 Kwok, Alastair, Aimee L. Dordevic, Gemma Paton, Matthew J. Page, and Helen Truby. “Effect of alcohol consumption on food energy intake: a systematic review and meta-analysis.” British Journal of Nutrition (2019): 1-15.
Weiss, F., Lorang, M. T., Bloom, F. E., & Koob, G. F. (1993). Oral alcohol self-administration stimulates dopamine release in the rat nucleus accumbens: genetic and motivational determinants. Journal of Pharmacology and Experimental Therapeutics267(1), 250-258.
Martin, C. S., Earleywine, M., Musty, R. E., Perrine, M. W., & Swift, R. M. (1993). Development and validation of the biphasic alcohol effects scale. Alcoholism: Clinical and Experimental Research17(1), 140-146.
Pohorecky, L. A. (1977). Biphasic action of ethanol. Biobehavioral Reviews1(4), 231-240.
Wurtman, J. J., Moses, P. L., & Wurtman, R. J. (1983). Prior carbohydrate consumption affects the amount of carbohydrate that rats choose to eat. The Journal of nutrition113(1), 70-78.

Fotcredits: Engin_Akyurt