Gezondheidsraad blijft bij advies: Drink geen alcohol als je zwanger bent!

22/06/2021

Net als in 2005 geeft de Gezondheidsraad in de nieuwe ‘Voedingsaanbevelingen voor zwangere vrouwen’ de aanbeveling om alcohol helemaal te mijden tijdens zwangerschap. Er kan op basis van recente wetenschappelijke literatuur weer geen veilige hoeveelheid worden aangegeven. Hoe meer je drinkt, hoe groter je risico op negatieve uitkomsten zoals miskramen, vroeg- of doodgeboorte en een laag geboortegewicht.

Effecten tot en met 1 glas per dag
Het vorige advies van de Gezondheidsraad over alcohol rond de zwangerschap stamde uit 2005. De commissie heeft nu nog eens goed naar de effecten tot en met één glas per dag gekeken, omdat daar de meeste onzekerheid over bestaat. De raad concludeert wederom dat het niet mogelijk is om een hoeveelheid alcohol aan te geven waarbij met zekerheid is te zeggen dat die geen effect heeft op de vrucht. Daarom blijft het advies om geen alcohol te drinken tijdens de zwangerschap.1

Miskramen, vroeggeboorte en kleine baby
Recente onderzoeken vinden geen of een ongunstig verband tussen een alcoholconsumptie tot en met één glas per dag tijdens de zwangerschap ten opzichte van geen of weinig alcohol en het risico op miskramen en een kind dat klein voor de zwangerschapsduur is. Bij meer dan één glas per dag nemen deze beide risico’s toe naarmate zwangere vrouwen meer alcohol drinken. Het verband tussen alcoholconsumptie tot vier glazen per week en het risico op vroeggeboorte is niet eenduidig. 

IQ, cognitie en gedrag
Onderzoek naar bepaalde varianten van genen die coderen voor enzymen die een rol spelen in het alcoholmetabolisme laten zien dat een alcoholconsumptie tot één glas per dag tijdens de zwangerschap een klein, maar potentieel ongunstig effect heeft op de cognitieve ontwikkeling van het kind, in termen van een lager IQ. In cohortonderzoek is er geen significant verband gevonden tussen alcoholconsumptie tot en met één glas per dag en cognitie, maar wel tussen deze hoeveelheid alcohol en een minder gunstige gedragsscore van het kind. 

Conclusie: Drink geen alcohol
De commissie concludeert dat het ook met het recente onderzoek niet mogelijk is om een hoeveelheid aan te geven waarbij met zekerheid is te zeggen dat alcoholconsumptie geen effect heeft op de vrucht. De aanbeveling om geen alcohol te consumeren tijdens de zwangerschap blijft gehandhaafd. 

Voorlichtingsmateriaal 100% alcoholvrij zwanger
Het aantal vrouwen dat alcohol drinkt tijdens de zwangerschap daalt al jaren. Toch blijkt uit de meeste recente peiling uit 2015 dat 9% alcohol dronk tijdens de zwangerschap. Hoe hoger het opleidingsniveau hoe vaker zwangere vrouwen aangaven dat ze alcohol hadden gedronken. Eventueel is in dit soort onderzoeken onderrapportage in het spel.2
Om dit onderwerp onder de aandacht te brengen heeft Kennisinstituut Bier het mini-magazine ‘Zwanger & 100% alcoholvrij – Zo doe je dat!’ ontwikkeld. Zorgverleners kunnen dit voorlichtingsmateriaal gratis bestellen.

Referenties
1.    Gezondheidsraad. Voedingsaanbevelingen voor zwangere vrouwen. Den Haag: Gezondheidsraad, 2021; publicatienr. 2021/26. 
2.    Lanting CI, van Wouwe JP, van Dommelen P, de Josselin de Jong S, Kleinjan M, van Laar M. Factsheet Alcoholgebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding. Utrecht: TNO en Trimbos Instituut, 2015.