Effect van alcohol op ons prospectief geheugen: een eerste systematische review

Zorgt alcohol ervoor dat je geplande taken of acties vergeet uit te voeren? Een systematische review1 kijkt naar al het wetenschappelijk bewijs en concludeert dat alcohol op de korte termijn inderdaad het zogenaamde prospectief geheugen aantast. De effecten op lange termijn zijn nog onduidelijk.

Wat is er al bekend? Er is nog weinig onderzoek gedaan naar de effecten van alcoholconsumptie op prospectief geheugen.

Wat voegt deze studie toe? Deze review is de eerste die systematisch de acute effecten van alcohol op het prospectief geheugen onderzoekt. Er zijn acht onderzoeken meegenomen: vijf RCT's en drie cross-sectionele studies.

Wat is prospectief geheugen?
Prospectief geheugen is het vermogen om geplande taken of acties op het juiste moment te herinneren. Bijvoorbeeld onthouden om een vergadering om 16.00 uur bij te wonen, of eraan te denken medicatie in te nemen.

Acute effecten
Er zijn vijf gerandomiseerde gecontroleerde onderzoeken (RCT’s) die het effect van een matige tot grote hoeveelheid alcohol testen. Uit deze onderzoeken blijkt dat 4-5 drankjes (0,6 gram alcohol/lichaamsgewicht) het prospectief geheugen van mensen inderdaad aantasten. De effecten lijken ook al aanwezig te zijn bij een lagere hoeveelheid alcohol (0,4 gram alcohol/lichaamsgewicht; ongeveer 2-3 drankjes).

Lange termijneffecten
In de review is ook gekeken naar de langetermijneffecten van alcohol op het prospectief geheugen. Helaas zijn er slechts drie onderzoeken gedaan naar dit onderwerp; allemaal met een cross-sectionele opzet en gericht op overmatige alcoholconsumptie (binge drinken en kater). Met deze grote hoeveelheden alcohol is er een mogelijk verband met een verminderd prospectief geheugen op de lange termijn, maar hier is meer onderzoek voor nodig.

   Sterke punten

  • Systematische review
  • Acute effecten op basis van RCT's (bewijs van hoge kwaliteit)

   Beperkingen

  • Beperkt aantal onderzoeken meegenomen
  • Deelnemers zijn allemaal jong; resultaten kunnen niet worden geëxtrapoleerd naar ouderen
  • Studies naar langetermijneffecten zijn uitsluitend gericht op overmatige alcoholconsumptie en hebben een cross-sectionele opzet

Referentie
1. Kyriacou, A., Smith-Spark, J. H., Senar, J., Moss, A. C., & Dyer, K. R. (2020). The Effects of Alcohol Use on Prospective Memory: A Systematic Literature Review. Substance Use & Misuse, 1-11.