Effect van alcohol op maagkanker verder onderzocht: een meta-analyse

De relatie tussen alcoholconsumptie en maagkanker is niet helemaal duidelijk. Een recente meta-analyse1 vindt alleen een significante relatie tussen de twee in China en voor cardia maagkanker, waarbij de tumor zich boven in de maag ontwikkelt. De resultaten laten geen verschil zien tussen wijn, bier en sterkedrank.

Wat is er al bekend? Het Wereld Kanker Onderzoek Fonds geeft aan dat drie of meer alcoholische consumpties per dag (45 gram alcohol) het risico op maagkanker waarschijnlijk kan verhogen.2 Uit een eerdere meta-analyse3 blijkt dat genen mogelijk een belangrijke rol spelen: het risico bij matige tot zware drinkers met inactief ALDH2 – een belangrijk enzym voor de afbraak van alcohol – is tweemaal zo hoog. 

Wat voegt deze studie toe? De meta-analyse omvat 81 observationele studies, met meer dan 25 miljoen deelnemers. De onderzoekers kijken naar de invloed van type drank, onderzoeksopzet, etniciteit, geslacht, regio en kankersubtype.

Hoger risico vanaf 30 gram per dag
De auteurs voeren een dosis-responsanalyse uit en vinden een significant verhoogd risico bij 30 gram alcohol per dag en meer; dus vanaf drie glazen per dag. De individuele studies laten echter zeer uiteenlopende resultaten zien voor de associatie tussen alcoholconsumptie en maagkanker, variërend van een verlaagd tot een verhoogd risico.

Invloed van andere factoren
De auteurs proberen erachter te komen welke factoren deze grote diversiteit in resultaten kunnen verklaren. De studie laat zien dat de regio waar het onderzoek plaatsvindt en het type maagkanker belangrijke verklarende factoren zijn. Type alcoholische drank niet; er zijn geen verschillen tussen wijn, bier of sterkedrank. Ras, geslacht en studieopzet verklaren ook amper de diversiteit.

Regio
De relatie tussen alcohol en maagkanker is alleen significant in China en niet in de andere regio's (Verenigde Staten, Zweden en Japan). De auteurs geven drie mogelijke verklaringen: roken en infectie met Helicobacter pylori – van beide bekend dat ze kankerverwekkend zijn – en mutaties in het gen dat codeert voor het ALDH2-enzym; belangrijk bij de afbraak van alcohol. Deze risicofactoren komen meer voor in China.

Type maagkanker
Een andere belangrijke factor is het kankersubtype. De analyse toont aan dat alcoholconsumptie geassocieerd is met cardia maagkanker: kanker die zich ontwikkelt in het bovenste gedeelte van de maag, waar de maag samenkomt met de slokdarm. Alcohol is niet geassocieerd met non-cardia maagkanker; kanker die zich ontwikkelt in de rest van de maag. 

Maagkanker
Ondanks een wereldwijde daling, blijft maagkanker een veelvoorkomende doodsoorzaak.4 In 2018 bedroeg het percentage sterfgevallen aan maagkanker in Europa 5,3%.5 De incidentie van maagkanker blijft hoog in Oost-Azië.
Een belangrijke risicofactor voor maagkanker is een infectie met Helicobacter pylori. Maar ook leefstijlfactoren spelen een rol. Naast alcohol lijken roken, hoge zoutinname en vitamine C-tekort het risico te vergroten.6,7

   Sterke punten
  • Meta-analyse met veel studies inbegrepen
  • Veel sub-analyses uitgevoerd
  • Ex-drinkers gescheiden van niet-drinkers
   Beperkingen
  • Observationeel onderzoek - kan causaliteit niet bewijzen
  • Merendeel van de onderzoeken is in China uitgevoerd

Referenties
1. Deng, W., Jin, L., Zhuo, H., Vasiliou, V., & Zhang, Y. (2021). Alcohol consumption and risk of stomach cancer: a meta-analysis. Chemico-Biological Interactions, 109365.
2. World Cancer Research Fund International/American Institute for Cancer Research. Continuous Update Project Report: Diet, Nutrition, Physical Activity and Stomach Cancer. 2016.
3. Joo Kang, S., Shin, C. M., Sung, J., & Kim, N. (2020). Association Between ALDH2 Polymorphism and Gastric Cancer Risk in Terms of Alcohol Consumption: A Meta‚ÄêAnalysis. Alcoholism: Clinical and Experimental Research.
4. Balakrishnan, M., George, R., Sharma, A., & Graham, D. Y. (2017). Changing Trends in Stomach Cancer Throughout the World. Current gastroenterology reports, 19(8), 36
5. The Cancer Atlas. The burden – Europe. Accessed at 28 January 2021.
6. Ladeiras-Lopes, Ricardo, et al. Smoking and gastric cancer: systematic review and meta-analysis of cohort studies. Cancer Causes & Control. 2008;19(7):689-701.
7. Tsugane S and Sasazuki S. Diet and the risk of gastric cancer: review of epidemiological evidence. Gastric Cancer. 2007;10(2):75-83.