De relatie tussen lage alcoholconsumptie en het ontstaan van kanker

Alcohol is geclassificeerd als een carcinogene stof, wat betekent dat het kanker kan veroorzaken. Vooral overmatige alcoholconsumptie verhoogt het risico op het krijgen van kanker. Het is minder bekend wat het effect van lage alcoholconsumptie is. Daarom keek een recent gepubliceerd reviewartikel1 naar de resultaten van bestaande meta-analyses over dit onderwerp. De auteurs concluderen dat er geen verband is tussen het drinken van minder dan één drankje per dag en kanker, met uitzondering van een verhoogd risico op borst-, prostaat- en huidkanker. Deskundigen zijn echter kritisch over het onderzoek.

Wat is er al bekend? Overmatige alcoholconsumptie is geassocieerd met een verhoogd risico op verschillende soorten kanker, waaronder borst-, darm-, hoofd en nek-, lever- en slokdarmkanker. Voor lage alcoholconsumptie is de associatie minder duidelijk, er is alleen sterk bewijs dat het risico op borstkanker al toeneemt met één drankje per dag.2

Wat is nieuw? De review richt zich op de relatie tussen lage alcoholconsumptie en verschillende kankersoorten. De review bekijkt alleen meta-analyses, geen individuele studies. In totaal zijn er 29 meta-analyses meegenomen.

De studie onderzoekt de relatie tussen lage alcoholconsumptie en meerdere kankersoorten, waaronder: non-Hodgkin lymfoom, melanoom, niercelcarcinoom, en slokdarm-, maag-, pancreas-, darm-, hersen-, long-, strottenhoofd-, mond en keel-, borst-, eierstok-, prostaat-, en blaaskanker.

Verhoogd risico op borst-, prostaat- en huidkanker
Het risico op de meeste kankersoorten neemt toe bij zware alcoholconsumptie. Voor lage alcoholconsumptie, hier gedefinieerd als minder dan één drankje per dag (12,5 gram alcohol), wordt er echter geen verband gevonden. Maar er zijn drie uitzonderingen: melanoom, en borst- en prostaatkanker.

Het risico voor vrouwen om borstkanker te krijgen neemt met ongeveer 10% toe bij één alcoholische consumptie per dag, in vergelijking met niet-drinken. Bij mannen neemt het risico op het ontwikkelen van prostaatkanker met ongeveer 5% toe bij één of minder consumpties per dag. Ook neemt het risico op een melanoom met ongeveer 7-10% toe bij lage alcoholconsumptie.

Mogelijk beschermend effect
Afgezien van verhoogde risico's, vinden de auteurs ook kleine verlaagde risico’s op verschillende soorten kanker bij lage alcoholconsumptie. Dit is het geval voor non-Hodgkin lymfoom, en blaas-, nier- en eierstokkanker. Interessant genoeg is dit voor non-Hodgkin lymfoom alleen het geval bij bier, en niet bij wijn en sterkedrank.

Sterke kritiek op studie
Leden van het International Scientific Forum on Alcohol Research (ISFAR) hebben het huidige artikel onder de loep genomen en zijn zeer kritisch. Met het zoeken naar meta-analyses richten de auteurs zich bijvoorbeeld geheel op lage alcoholconsumptie, maar het overgrote deel van het artikel gaat over de effecten van grotere hoeveelheden alcohol. De resultaten zijn ook inconsistent en het is onduidelijk in hoeverre verstorende factoren (confounders) en drinkpatroon de resultaten beïnvloeden. Forumlid Andrew Waterhouse: “Dit artikel vol met fouten verdient niet veel aandacht. Degenen die het citeren zonder de fouten te benoemen, hebben een onkritische benadering van de wetenschap."

WCRF
De resultaten zijn niet in lijn met die van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds (WKOF). De WKOF vindt ook een verhoogd risico op borstkanker bij lage alcoholconsumptie, maar concludeert dat het bewijs van een verhoogd risico op een melanoom (huidkanker) en prostaatkanker beperkt is, of zelfs te laag om conclusies te trekken. Wat betreft een mogelijk beschermend effect van alcohol, vonden ze alleen enig bewijs voor nierkanker.

   Sterke punten

  • Alleen meta-analyses inbegrepen
  • Meerdere kankersoorten meegenomen

   Beperkingen

  • Niet duidelijk of ex-drinkers zijn verwijderd uit de niet-drinkende controlegroepen
  • Niet duidelijk of onderzoeken corrigeren voor alle mogelijke verstorende factoren, zoals roken
  • Resultaten zijn inconsistent

Referenties 

Caprio, G. G., Picascia, D., Dallio, M., Vitiello, P. P., Giunta, E. F., De Falco, V., … & Gravina, A. G. (2020). Light Alcohol Drinking and the Risk of Cancer Development: A Controversial Relationship. Reviews on Recent Clinical Trials15(3), 164-177.
2 Kennisinstituut Bier. Kanker.
Alcohol Research Forum. Critique 242 – The relation of light alcohol consumption to the risk of common cancers.
4 WCRF. Alcoholic drinks and the risk of cancer.