Beïnvloedt financiering resultaten van alcoholonderzoek?

Wiens brood men eet, diens woord men spreekt, luidt het spreekwoord. Wat betreft wetenschappelijk onderzoek zou het in het ideale geval niet uit moeten maken wie de financier is. Toch is in het verleden gebleken dat bijvoorbeeld studies gefinancierd door de farmaceutische industrie vaker gunstige resultaten rapporteren dan studies die niet betaald zijn door farmaceuten2. Ook voor de voedingsmiddelenindustrie zijn deze resultaten soms gevonden3-5. Hoe zit dit bij studies gefinancierd door de alcoholindustrie?

Onderzoekers van Kennisinstituut Bier en Wageningen University & Research1 bekeken van de belangrijkste meta-analyses die zijn gebruikt voor internationale alcoholrichtlijnen de originele studies. Van deze in totaal 386 observationele onderzoeken naar de relatie tussen alcoholconsumptie en ziektes zoals hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en verschillende soorten kanker zijn de financier en de uitkomsten voor matige alcoholconsumptie bekeken en geanalyseerd. Wat blijkt? Slechts een klein deel (5%) van deze studies is betaald door de alcoholindustrie. Onder deze studies zijn zowel onderzoeken naar hart- en vaatziekten en diabetes type 2 als naar kanker. En de studies gefinancierd door de alcoholindustrie lijken qua resultaten niet af te wijken van onderzoek waar het geld van andere bronnen komt.

 

 

Vragen aan onderzoeker dr. ir. Aafje Sierksma, directeur Kennisinstituut Bier

Waarom hebben jullie dit onderzoek gedaan?
“Voor bijvoorbeeld de farmaceutische en de voedingsmiddelenindustrie is gevonden dat zij door financiering invloed kunnen hebben op de onderzoekresultaten. Dan wordt al snel de gedachte: onderzoeken die gunstige uitkomsten laten zien zullen wel betaald zijn door de industrie. Voor alcoholonderzoek was dit nog niet uitvoerig onderzocht. Of de alcoholindustrie daadwerkelijk een vinger in de pap heeft bij de wetenschap, door middel van financiering van onderzoek, kun je alleen maar beoordelen door de resultaten te analyseren, zoals wij hebben gedaan. ”

Hoe betrouwbaar zijn de uitkomsten van dit onderzoek aangezien het voornamelijk is uitgevoerd door medewerkers van Kennisinstituut Bier?
“Allereerst hebben we studies uit meta-analyses gebruikt die zijn meegenomen in belangrijke internationale alcoholrichtlijnen. Deze meta-analyses zijn dus door internationale wetenschappelijke commissies geselecteerd, niet door ons. Verder hebben we het onderzoek uitgevoerd in samenwerking met – en dus onder toeziend oog van –Wageningen University & Research. En voordat het is geaccepteerd voor publicatie hebben externe wetenschappers – de reviewers van het wetenschappelijke tijdschrift – ons onderzoek kritisch beoordeeld. Alle data zijn terug te vinden in de bijlagen van het artikel, dit maakt ons onderzoek transparant en reproduceerbaar.”

Het maakt dus niet uit wie onderzoek financiert?
“Als de onderzoeksmethode goed is, zou waar het geld vandaan komt niet uit moet maken. Maar je moet natuurlijk altijd kritisch blijven. In het verleden is gebleken dat voor sommige onderzoeksgebieden de financier wel invloed lijkt te hebben op de uitkomsten. Op basis van ons onderzoek lijkt de alcoholindustrie als financier onderzoeksresultaten niet te beïnvloeden.”

Wat zouden jullie in de toekomst nog willen onderzoeken?
“We hebben nu alleen gekeken naar observationele onderzoeken, waarbij grote groepen mensen langere tijd worden gevolgd. We zijn ook nog bezig om te kijken of financiering invloed heeft bij interventiestudies, waarbij mensen een kortere periode wel en geen alcohol drinken. Deze resultaten hopen we voor het einde van dit jaar te publiceren.”

BeoordeIing wetenschappelijk forum ISFAR

Het internationaal wetenschappelijk forum over alcoholonderzoek (ISFAR) geeft regelmatig op zijn website commentaar op studies over alchol en gezondheid. Het Forum bestaat uit een internationale groep van uitgenodigde artsen en wetenschappers die gespecialiseerd zijn in hun vakgebied en zich inzetten voor een evenwichtige en goed onderzochte analyse van alcohol en gezondheid. De leden van het forum concluderen dat de studie uitstekend werk lijkt te hebben verricht bij het evalueren van mogelijke vertekeningen die de resultaten van zeven recente meta-analyses beïnvloeden. De uitkomsten van de meeste van deze meta-analyses zijn de basis geweest voor het ontwikkelen van drinkrichtlijnen door overheden en andere organisaties, 

Lees de volledige beoordeling

Bronnen

  1. Moniek Vos, Annick P.M. van Soest, Tim van Wingerden et al., Exploring the influence of alcohol industry funding on research outcomes: a meta- analysis of observational studies on moderate alcohol consumption and health. Advances in Nutrition. 2020.
  2. Lundh A, Lexchin J, Mintzes B, Schroll JB, Bero L. Industry sponsorship and research outcome. Cochrane database Syst Rev. England; 2017;2:MR000033.
  3. Bes-rastrollo M, Schulze MB, Ruiz-Canela M, Martinez-Gonzalez MA. Financial Conflicts of Interest and Reporting Bias Regarding the Association between Sugar-Sweetened Beverages and Weight Gain : A Systematic Review of Systematic Reviews. PLoS Med. 2013;10:e1001578.
  4. Levine J, Gussow JD, Hastings D, Eccher A. Authors’ financial relationships with the food and beverage industry and their published positions on the fat substitute olestra. Am J Public Health. United States; 2003;93:664–9.
  5. Lesser LI, Ebbeling CB, Goozner M, Wypij D, Ludwig DS. Relationship between funding source and conclusion among nutrition-related scientific articles. PLoS Med. 2007;4:0041–6.