Beïnvloedt alcoholconsumptie cognitie? Een kritische meta-analyse

Een recente meta-analyse1, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Systematic Reviews, heeft een grondige analyse gedaan naar de relatie tussen alcoholconsumptie en cognitie. De resultaten laten een iets betere cognitieve functie zien bij vrouwen die matig drinken in vergelijking met vrouwen die momenteel niet drinken. Maar de auteurs benadrukken dat het onbekend is of dit daadwerkelijk komt door de alcohol of door beperkingen in de onderzoeksmethoden.

Wat is er al bekend? Een recent gepubliceerde systematische review2 laat zien dat de meeste observationele studies een J-vormige associatie vinden tussen alcoholconsumptie en dementie, en dat er enig experimenteel bewijs is voor een beschermend effect van matige alcoholconsumptie op vasculaire dementie. Er is minder onderzoek gedaan naar de dosis-responsrelatie tussen alcoholconsumptie en algemene cognitieve functie en milde cognitieve stoornissen.

Wat voegt deze studie toe? Deze meta-analyse kijkt kritisch naar de dosis-responsrelatie tussen alcoholconsumptie en cognitie. Ernstige cognitieve stoornissen, waaronder dementie, zijn uitgesloten. De studie kijkt kritisch naar de onderzoeksmethoden om het risico op vertekening van de resultaten in te schatten.

Het onderzoek bevat 27 cohortstudies, waarvan er 18 onderzoek doen naar het effect van verschillende niveaus van alcoholconsumptie, en 10 naar een dosis-respons relatie.

Associatie per geslacht
De cognitieve functie is iets beter bij vrouwen die met mate drinken (minder dan 30 gram per dag) in vergelijking met vrouwen die momenteel niet drinken (zie figuur 1). De maximale cognitieve functie is geassocieerd met ongeveer 1,5 drankje per dag (14,4 gram alcohol). De verschillen in cognitie zijn echter klein en de auteurs stellen dat het bewijs voor een mogelijk beschermend effect van zeer lage kwaliteit is.

Figuur 1: relatie tussen alcoholconsumptie en cognitie voor vrouwen.

Voor mannen was de maximale cognitieve functie met betrekking tot alcoholconsumptie nog kleiner en bijna nihil. Ook hier stellen de auteurs dat het bewijs voor een mogelijk beschermend effect van alcohol op cognitie van zeer lage kwaliteit is.

Figuur 2: relatie tussen alcoholconsumptie en cognitie bij mannen.

Overmatige alcoholconsumptie
Overmatige alcoholconsumptie (meer dan 55 gram alcohol per dag) kan nadelige effecten hebben op de cognitie, maar de associatie was niet significant.

Hoog risico op vertekening
Voor elke studie die in de meta-analyse is meegenomen, controleerden de auteurs op mogelijke vertekening van de resultaten. Ze concluderen dat het risico op vertekening van de resultaten groot is door de methoden die de studies gebruiken. Op drie studies na, werd er bijvoorbeeld in alle onderzoeken maar één enkele keer nagevraagd wat de alcoholconsumptie is, waardoor ze eventuele veranderingen in drinkpatroon in de loop van de tijd niet vastleggen. En nog belangrijker, bijna alle studies categoriseren alcoholconsumptie op basis van de huidige consumptie, wat betekent dat ex-drinkers worden meegenomen in de groep van niet-drinkers. Deze voormalige drinkers hebben vaak een slechtere zelfgerapporteerde gezondheid en een hogere mate van depressie - beide geassocieerd met cognitie.

    Sterke punten

  • Dosis-responsanalyse
  • Beoordeling van het risico op vertekening

    Beperkingen

  • Voormalige drinkers kunnen de relatie beïnvloeden
  • Studies waren heterogeen
  • Drinkpatroon niet inbegrepen
  • Observationeel onderzoek - causaliteit kan niet worden bewezen

Referenties
1. Brennan, S. E., McDonald, S., Page, M. J., Reid, J., Ward, S., Forbes, A. B., & McKenzie, J. E. (2020). Long-term effects of alcohol consumption on cognitive function: a systematic review and dose-response analysis of evidence published between 2007 and 2018. Systematic reviews9(1), 1-39.
2. Wiegmann, C., Mick, I., Brandl, E. J., Heinz, A., & Gutwinski, S. (2020). Alcohol and Dementia–What is the Link? A Systematic Review. Neuropsychiatric Disease and Treatment, 16, 87.