Is alcoholconsumptie geassocieerd met het risico op prostaatkanker?

Een recente meta-analyse1, gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Nutrients, bestudeert de relatie tussen alcoholconsumptie en prostaatkanker. Het onderzoek laat zien dat totale alcoholconsumptie niet geassocieerd is met het risico op prostaatkanker. Maar als er wordt ingezoomd op de verschillende soorten alcoholische dranken, blijkt er een grote verscheidenheid aan associaties te zijn, variërend van een verminderd tot een verhoogd risico.

Wat is er bekend? Alcohol is een risicofactor voor verschillende soorten kanker, maar er is beperkt bewijs over de relatie tussen prostaatkanker en alcoholconsumptie2.

Wat voegt deze studie toe? De studie is een meta-analyse van cohortstudies naar zowel agressieve als niet-agressieve prostaatkanker, waarbij ook het effect van verschillende soorten alcoholische dranken (wijn, bier en sterkedrank) wordt onderzocht. In totaal neemt de meta-analyse 11 onderzoeken mee.

Totale alcoholconsumptie
Volgens de resultaten lijkt totale alcoholconsumptie niet geassocieerd met prostaatkanker: noch met de agressieve vorm (een snelgroeiende tumor waarbij een invasieve behandeling nodig is), noch met de niet-agressieve vorm (een langzaam groeiende tumor, relatief makkelijk te behandelen).

Grote verscheidenheid aan effecten
Wanneer we echter naar verschillende soorten dranken kijken, suggereren de resultaten dat ze zeer verschillende effecten hebben op het risico op prostaatkanker. Bij niet-agressieve prostaatkanker lijkt wijnconsumptie geen effect te hebben op het risico, maar bier en sterkedrank wel. Met elke extra 14 gram sterkedrank per dag (ongeveer 1,5 glazen) neemt het risico met 4% toe. Voor bier zijn er slechts lichte stijgingen bij lagere consumptie (3% met 14 gram per dag en 5% met 28 gram - ongeveer 3 glazen per dag).

Wijn lijkt dus niet geassocieerd met de niet-agressieve vorm van prostaatkanker, maar bij agressieve prostaatkanker verhoogt wijn het risico met 35% bij meer dan 56 gram per dag (ongeveer 6 glazen). Sterkedrank verhoogt het risico zelfs al bij matige consumptie: 12% met 14 gram per dag. Interessant is dat er voor bier juist een verlaagd risico wordt gevonden: een daling van 15% bij 14 gram per dag.
De auteurs geven geen robuuste verklaring voor de grote verschillen in effecten die ze vinden.

Prostaatkanker
Prostaatkanker is de tweede meest voorkomende vorm van kanker bij mannen. Jaarlijks wordt er bij ongeveer 10.000 Nederlandse mannen de agressieve vorm van prostaatkanker geconstateerd, waarvan er zo’n 2.500 overlijden3. Bekende risicofactoren voor prostaatkanker zijn genetica, familie, leeftijd, geschiedenis en vetpercentage.4

   Sterke punten

  • Meta-analyse
  • Dosis-responsanalyse
  • Sub-analyses voor specifieke soorten alcohol
  • Hoeveelheden alcohol duidelijk gedefinieerd als grammen per dag
  • Onderscheid gemaakt tussen niet-agressieve en agressieve prostaatkanker

   Beperkingen

  • Beperkt aantal onderzoeken per type alcoholconsumptie
  • Niet-drinkers worden in 10 van de 11 onderzoeken als referentiegroep gebruikt

Referenties

  1. Hong S, Khil H, Lee DH, Keum N, Giovannucci EL. Alcohol Consumption and the Risk of Prostate Cancer: A Dose-Response Meta-Analysis. Nutrients. 2020 Aug;12(8):2188.
  2. World Cancer Research Fund. Prostate cancer; How diet, nutrition and physical activity affect prostate cancer risk. 
  3. Rawla P. (2019). Epidemiology of Prostate Cancer. World journal of oncology10(2), 63–89.
  4. Bostwick DG, Burke HB, Djakiew D, Euling S, Ho SM, Landolph J, Morrison H, Sonawane B, Shifflett T, Waters DJ, Timms B. Human prostate cancer risk factors. Cancer: Interdisciplinary International Journal of the American Cancer Society. 2004 Nov 15;101(S10):2371-490.