Alcohol en ziekteverzuim op de werkvloer: een meta-analyse

01/06/2021

Het drinken van alcohol, en dan met name overmatig drinken, kan leiden tot ziekteverzuim op de werkplek. Dit heeft economische gevolgen door verminderde productiviteit. Een recent gepubliceerde meta-analyse1 voert als eerste een dosis-responsanalyse uit. Het onderzoek vindt een J-vormige associatie: binge drinken en hoge alcoholconsumptie verhogen het risico op ziekteverzuim in vergelijking met licht tot matig drinken. Maar niet-drinkers hebben ook een hoger risico dan lichte tot matige drinkers.

Wat is er al bekend? Studies naar alcoholconsumptie en ziekteverzuim laten gemengde resultaten zien. Sommigen vinden een lineair verband, maar anderen vinden een J-vormig verband, wat betekent dat lichte en matige drinkers minder werk verzuimen dan geheelonthouders of zware drinkers.2

Wat voegt dit onderzoek toe? Er is nog niet eerder een dosis-responsanalyse uitgevoerd naar de associatie tussen alcoholconsumptie en ziekteverzuim. Deze meta-analyse kijkt naar 21 studies: 12 cohortstudies en 9 cross-sectionele studies.

Hoger risico met zware alcoholconsumptie
Zoals verwacht is binge drinken voor zowel mannen als vrouwen geassocieerd met een hoger risico op ziekteverzuim in vergelijking met licht tot matig drinken (maximaal twee drankjes per dag). Dit geldt ook voor het drinken van twee tot vier glazen per dag, en meer dan vier glazen per dag.

Niet-drinkers ook verhoogd risico
Aan de andere kant hebben niet-drinkers ook een hoger risico op ziekteverzuim dan lichte en matige drinkers; er lijkt een J-vormige relatie te zijn.

De verhoogde kans op ziekteverzuim voor niet-drinkers kan komen door een eventueel beschermend effect van lichte alcoholconsumptie, maar ook door confounding. De studies hebben mogelijk mensen in de niet-drinkers groep meegenomen die zijn gestopt met drinken vanwege een slechte gezondheid. Dit betekent dat degenen die tot de niet-drinkers behoren mogelijk niet vanwege alcoholconsumptie afwezig zijn op het werk, maar vanwege een reeds bestaande ziekte.

    Sterke punten

  • Meta-analyse
  • Dosis-responsanalyse
  • Effect vrouwen en mannen apart bestudeerd
  • Getest op publicatiebias

    Beperkingen

  • Observationeel onderzoek – kan causaliteit niet bewijzen
  • Ex-drinkers niet gescheiden van nooit drinkers
  • Subgroepanalyse toonde hoge heterogeniteit

Referenties

  1. Marzan, M., Callinan, S., Livingston, M., Leggat, G., & Jiang, H. (2021). Systematic Review and Dose–Response Meta-Analysis on the Relationship Between Alcohol Consumption and Sickness Absence. Alcohol and Alcoholism.
  2. Ervasti, J., Kivimäki, M., Head, J., Goldberg, M., Airagnes, G., Pentti, J., & Virtanen, M. (2018). Sickness absence diagnoses among abstainers, low‐risk drinkers and at‐risk drinkers: consideration of the U‐shaped association between alcohol use and sickness absence in four cohort studies. Addiction113(9), 1633-1642.