Alcohol en het hart: verschillende onderzoeksmethodes onder de loep

29/03/2022

Wat is het effect van alcoholconsumptie op hart- en vaatziekten? Het is vooral lastig om het effect van matige consumptie goed in kaart te brengen. Een nieuwe studie gebruikt zowel de gangbare onderzoeksmethode als een nieuwere methode op basis van genetische variatie. De gangbare onderzoeksmethode laat een beschermend effect op hypertensie en coronaire hartziekte zien bij matige alcoholconsumptie. Correctie op leefstijlfactoren zwakt dit gunstige verband iets af. De nieuwere methode waarbij alcoholconsumptie op basis van genen wordt bepaald, laat een lichte stijging van hypertensie en coronaire hartziekte zien bij matige consumptie.

Wat is er al bekend?
Gangbare epidemiologische studies vinden vaak cardiovasculaire voordelen bij matige alcoholconsumptie, terwijl nieuwere analyses op basis van genen (Mendeliaanse Randomisatie, MR) een mogelijk lineair verband vinden tussen alcoholconsumptie en een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Meer onderzoek en discussie naar de toepasbaarheid van MR in alcoholonderzoek is nodig. Bovendien vinden experimentele studies ook aanwijzingen voor een mogelijk mechanisme achter het beschermende effect van matige alcoholconsumptie. 

Wat voegt dit onderzoek toe?
In dit onderzoek kijken de onderzoekers in hoeverre leefstijlfactoren de associatie tussen alcoholconsumptie en hart- en vaatziekten beïnvloeden in een gangbare observationele opzet. Daarnaast passen ze op basis van genetische variaties die gerelateerd zijn alcoholproblemen een lineaire en niet-lineaire variant van MR toe om het risico bij verschillende hoeveelheden alcohol te evalueren.

Twee soorten onderzoek
De onderzoekers analyseerden gegevens van ruim 370.000 deelnemers uit de UK Biobank database. Van deze deelnemers bekeken ze het verband tussen alcoholconsumptie en hart- en vaatziekten op twee verschillende manieren:

  • Via zelfgerapporteerde alcoholconsumptie, waarbij ze ook keken naar het effect van leefstijlfactoren.
  • Via genetische variaties, waarbij alcoholconsumptie wordt bepaald aan de hand van genen die geassocieerd zijn met alcoholproblemen.

J-curve en leefstijlfactoren
Via de gangbare methode waarbij mensen via vragenlijsten zeggen hoeveel alcohol ze gemiddeld drinken, kwam de bekende J-curve naar voren. Matige drinkers hebben een lager risico op coronaire hartziekte en hoge bloeddruk ten opzichte van mensen die niet of veel alcohol drinken. Nadat de onderzoekers de data corrigeerden voor zes leefstijlfactoren bleek het beschermende effect van matige alcoholconsumptie minder, maar bleef aanwezig (zie figuur 1).

Figuur 1: Associatie tussen alcoholconsumptie en hypertensie (A) en coronaire hartziekte (B) op basis van zelfrapportage en de invloed van leefstijlfactoren.
Adjusted for: smoking frequency, normalized BMI, self-reported physical activity, cooked vegetable intake, red meat consumption, and self-reported health

De onderzoekers benadrukken dat er mogelijk nog andere leefstijlfactoren die niet meegenomen zijn effect hebben op de uitkomsten.

Onderzoek op basis van genen
Ook voeren de wetenschappers analyses uit waarbij ze ontdekken dat individuen met genetische varianten die een hogere alcoholconsumptie voorspellen inderdaad meer kans hebben om grotere hoeveelheden alcohol te consumeren, en meer kans hebben op hypertensie en coronaire hartziekte. Deze resultaten ondersteunen een niet-lineaire risicoverhogende associatie tussen alle hoeveelheden alcoholconsumptie en zowel hypertensie als coronaire hartziekte. Er lijkt een bescheiden risicoverhoging te zijn bij lichte alcoholconsumptie en exponentieel grotere risicoverhogingen bij hogere consumptieniveaus (zie figuur 2).

Figuur 2: Associatie tussen genetisch bepaalde alcoholconsumptie en hypertensie (A) en coronaire hartziekte (B)

De onderzoekers benadrukken dat de gebruikte genetische methodes in aanvullende, grote genetische datasets verder onderzocht dienen te worden.

Sterke punten

Beide

  • Data op twee verschillende manier geanalyseerd
  • Grote dataset, met relatief gedetailleerde informatie

Epidemiologische studie

  • Sick-quitters uitgesloten
  • Voor belangrijke leefstijlfactoren gecorrigeerd

Genetische methode

  • Ook naar een niet-lineair verband gekeken

Beperkingen

Beide

  • Beide studies zijn losse studies, geen meta-analyses

Epidemiologische studie

  • Mogelijk zijn er nog meer leefstijlfactoren van invloed, waar nog niet voor is gecorrigeerd

Genetische methode

  • Nog een relatief nieuwe methode, waarvan nog niet helemaal duidelijk is of hij geschikt is voor alcoholonderzoek
  • Mogelijk zijn er verbanden tussen de meegenomen genetische varianten en hart- en vaatziekten die de uitkomsten verstoren
  • De onderzochte genetische varianten zijn geassocieerd aan alcoholproblemen, dus het is niet duidelijk in hoeverre ze geschikt zijn voor onderzoek naar matige alcoholconsumptie


Referenties

  1. Biddinger KJ, Emdin CA, Haas ME, et al. Association of Habitual Alcohol Intake With Risk of Cardiovascular Disease. JAMA Netw Open. 2022;5(3):e223849. doi:10.1001/jamanetworkopen.2022.3849