Kanttekeningen bij review over alcohol en hart- en vaatziekten

 

Een recente literatuurreview concludeert dat matige alcoholconsumptie geen beschermend effect heeft op hart- en vaatziekten. Helaas geeft deze review een vertekend beeld omdat belangrijk onderzoek hierin niet is meegenomen en onderzoeken niet in het juiste perspectief zijn geplaatst. De review is gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Current Atherosclerosis Reports.

Review
Canadese onderzoekers1 trekken de beschermende effecten van matige alcoholconsumptie op hart- en vaatziekten in twijfel. De conclusie van de onderzoekers is gebaseerd op drie hoofdargumenten:

  1. Het risico op de hart- en vaatziekte atriumfibrilleren neemt toe bij matige alcoholconsumptie. Dit is in tegenspraak met de J-curve die laat zien dat matige alcoholconsumptie het risico op hart- en vaatziekten verlaagt.
  2. Matige alcoholconsumptie verhoogt het risico op beroertes en hersenbloedingen. Ook dit is in tegenspraak met de J-curve.
  3. Genetische aanleg verstoort mogelijk de J-curve

Kanttekeningen
Op deze argumentatie is het een en ander op te merken. Ten eerste, alleen mensen die al aan atriumfibrilleren lijden of er in het verleden aan hebben geleden, kunnen beter helemaal geen alcohol drinken. Lees meer over dit onderzoek.

Ten tweede, de onderzoekers nemen aan op basis van één studie dat alcohol het risico op beroerte en hersenbloedingen verhoogt. Maar uit de meest recente meta-analyse (waarin alle beschikbare data nogmaals worden geanalyseerd) blijkt juist dat matige alcoholconsumptie het risico op een herseninfarct verlaagt en geen effect heeft op het risico op een hersenbloeding. Lees meer over dit onderzoek.

Het laatste argument is gericht op de rol van genetische aanleg. Dit argument is gebaseerd op één studie waarin het effect van alcohol op hart- en vaatziekten in mensen met verschillende soorten genen werd onderzocht. Hieruit bleek dat mensen met een bepaalde variant van het ADH1B gen overgevoelig zijn voor alcohol en dat deze mensen hierdoor vaak weinig of geen alcohol drinken. Deze mensen blijken ook een lager risico op hart- en vaatziekten te hebben. Hieruit werd toen geconcludeerd dat als het voor deze mensen beter is niet te drinken, dat dit geldt voor alle mensen – ook zonder dit specifieke gen. Het is alleen niet wetenschappelijk gerechtvaardigd om op basis van zo’n kleine en specifieke groep uitspraken te doen over de alcoholconsumptie van de gehele populatie. Lees meer over dit onderzoek.

Kortom, de onderzoekers namen niet alle relevante studies mee in hun literatuurreview en hadden moeite om de studies die ze wel meenamen in het juiste perspectief te plaatsen. 

Hoe zit het dan wel?
Tot nu toe zijn er vele studies gedaan (dier-, bevolkings- en interventiestudies bij mensen) en is de J-curve tussen alcoholconsumptie en hart- en vaatziektenrisico altijd blijven staan. Zelfs na grondig corrigeren voor verstorende factoren (zoals sick-quitters, roken, etc.) blijft de J-curve nog steeds overeind staan2-3. Daarbij is er ook consistent biologische bewijs beschikbaar dat de gunstige effecten van matige alcoholconsumptie op hart- en bloedvaten verklaart.

Bronnen:

  1. Augustin Toma & Guillaume Paré & Darryl P. Leong, Alcohol and Cardiovascular Disease: How Much is Too Much? Curr Atheroscler Rep (2017) 19:13 DOI 10.1007/s11883-017-0647-0 
  2. Di Castelnuovo A, Costanzo S, Bagnardi V, et al. (2006). Alcohol dosing and total mortality in men and women: an updated meta-analysis of 34 prospective studies. Arch Intern Med, 166: 2437–2445.
  3. Wang C, Xue H, Wang Q, et al. (2014). Effect of drinking on all-cause mortality in women compared with men: a meta-analysis. J Womens Health, 23:373–81.