Alcohol beschermt tegen galstenen

Alcohol verlaagt het risico op het krijgen van galstenen: elke 10 gram alcohol per dag verlaagt het risico met 12%. Dat is de conclusie van een recente meta-analyse. Deze analyse is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift European Journal of Gastroenterology & Hepatology.

Alcohol en galstenen
Chinese onderzoekers1 analyseerden in deze meta-analyse 18 internationale studies waar in totaal ruim 400.000 mensen aan deelnamen. Hieruit blijkt dat per 10 gram alcohol per dag het risico op galstenen met 12% afneemt. Het beschermende effect geldt zowel voor mannen als vrouwen. En het effect is niet afhankelijk van het type drank: zowel bier, wijn als sterkedrank verlagen het risico op galstenen. Deze sub-analyses geven een sterke indicatie van een oorzaak-gevolg relatie tussen alcohol en galstenen.

Mechanisme
Momenteel zijn er nog verschillende ideeën over het mechanisme achter het beschermende effect van alcohol op galstenen. Alcohol stimuleert het legen en het opnieuw vullen van de galblaas2. Hierdoor kan de gal minder snel gaan klonteren. Ook lijken er aanwijzingen te zijn dat alcohol het opnemen van elektrolyten en water beïnvloedt wat zorgt voor een lagere galconcentratie3 en daardoor minder galstenen. Tenslotte verlaagt alcohol mogelijk het cholesterolgehalte van de gal. Een te hoge cholesterolconcentratie in de gal veroorzaakt vooral galstenen4-5.

Overmatige alcoholconsumptie
Uit de huidige meta-analyse blijkt dat ook overmatige alcoholconsumptie (60 g alcohol/dag) het risico op galstenen verlaagt. Het is belangrijk om te beseffen dat overmatige alcoholconsumptie veel nadelige gezondheidseffecten heeft op bijvoorbeeld de lever en hersenen. Matige alcoholconsumptie (10-20 g alcohol/dag) is wel gerelateerd aan positieve gezondheidseffecten op bijvoorbeeld hart- en vaatziekten. Daarom raadt de Gezondheidsraad aan om alcoholconsumptie te beperken tot één standaardglas per dag (10 g alcohol/dag). Als je niet drinkt, is het niet nodig om uit gezondheidsredenen te gaan beginnen met drinken. Lees meer over bier en gezondheid.

Galstenen
Galstenen komen twee keer zo vaak bij vrouwen voor als bij mannen. Dit komt waarschijnlijk door de invloed van vrouwelijke hormonen. Ook overgewicht, snel afvallen of aankomen, zwangerschap en genetische factoren zijn gelinkt aan het ontstaan van galstenen. Er zijn geen specifieke richtlijnen voor het voorkomen van galstenen, behalve gezond eten en een gezond en stabiel lichaamsgewicht. Bij de meeste mensen veroorzaken galstenen geen problemen, maar 30% van de gevallen krijgt wel vervelende klachten zoals pijnaanvallen (galsteenkolieken), galblaas- of alvleesklierontsteking6.

Bronnen:

  1. Jiantao Wang, Xiaolin Duan, Bingrong Li and Xiubo Jiang, Alcohol consumption and risk of gallstone disease: a meta-analysis, European Journal of Gastroenterology & Hepatology 2016, 00:000–000 
  2. Modaine P, Davion T, Capron D, Capron JP. Ultrasound study of gallbladder motility in healthy subjects. Reproducibility of the method and effect of alcohol. Gastroenterol Clin Biol 1993; 17:839–844. 
  3. Kurtin WE, Schwesinger WH, Stewart RM. Effect of dietary ethanol on gallbladder absorption and cholesterol gallstone formation in the prairie dog. Am J Surg 1991; 161:470–474.  
  4. Nestel PJ, Simons LA, Homma Y. Effects of ethanol on bile acid and cholesterol metabolism. Am J Clin Nutr 1976; 29:1007–1015. 
  5. Schwartz CC, Zech LA, VandenBroek JM, Cooper PS. Cholesterol kinetics in subjects with bile fistula. Positive relationship between size of the bile acid precursor pool and bile acid synthetic rate. J Clin Invest 1993; 91:923–938. 
  6. https://www.mlds.nl/ziekten/galstenen/ Geraadpleegd op 16-02-2017