Op latere leeftijd beschermt matige alcoholconsumptie mogelijk niet tegen dementie

Bij oudere vrouwen heeft matige alcoholconsumptie geen gunstig effect op cognitief functioneren. Dit concludeert onderzoekster Tina Hoang tijdens het Alzheimer’s Association International Conference 2012 in Vancouver, Canada.

Amerikaanse onderzoekers van Veterans Health Research Institute en de universiteit van Calfornië volgden ruim 1.300 vrouwen van 65 jaar en ouder 20 jaar lang. Aan het begin, halverwege en aan het eind van het onderzoek is de alcoholconsumptie nagevraagd en na 20 jaar het cognitief functioneren getest.

Aan het begin van de studie dronk ruim 40% van de vrouwen niet, 50% was lichte drinker (0 tot 7 glazen per week) en 9% dronk matig (7 tot 14 glazen per week). De zware drinkers (minder dan 1 %) zijn uitgesloten voor dit onderzoek.

Geen bescherming
Uit het onderzoek blijkt dat bij deze oudere vrouwen matige alcoholconsumptie niet beschermt tegen cognititeve achteruitgang. Overmatige consumptie op jongere leeftijd voor de start van het onderzoek, matige consumptie in de laatste fase van het onderzoek en verandering van niet drinken naar drinken op latere leeftijd verhogen het risico op cognitieve achteruitgang.

Kanttekeningen
De onderzoekers plaatsen wel kanttekeningen bij dit onderzoek. Dit is een van de eerste onderzoeken die gekeken heeft naar (veranderingen in) alcoholconsumptie gedurende een langere periode en de effecten op het geheugen. Voor een duidelijke conclusie is meer onderzoek nodig. Bovendien zijn de conclusies alleen van toepassing op oudere vrouwen en kunnen niet zonder meer naar mannen of jonge vrouwen worden doorvertaald. Daarnaast kan achteruitgang in hersenfunctie ook veroorzaakt worden door andere factoren, zoals stress of rouw, die niet zijn meegenomen in dit onderzoek.

Piekdrinken
Tijdens hetzelfde congres werden ook resultaten gepresenteerd naar overmatige alcoholconsumptie en cognitief functioneren op latere leeftijd. De uitkomsten komen overeen met eerder onderzoek: Piekdrinken is geassocieerd met een verminderd cognitief functioneren.

Toelichting onderzoek

Omdat dit onderzoek nog niet gepubliceerd is, hebben we onderzoekster Hoang benaderd en haar wat vragen gesteld over deze studie.

Is er naar alcoholconsumptie in het algemeen gekeken, of is er ook iets te zeggen over effecten van specifieke dranken?
“We konden in dit onderzoek geen onderscheid maken tussen de verschillende alcoholhoudende dranken.”

Wat zou het mechanisme kunnen zijn waarom matige alcoholconsumptie een negatief effect heeft op cognitief functioneren?
“We weten niet wat het mechanisme zou kunnen zijn. Er zijn verschillende factoren die mogelijk een rol kunnen spelen bij de oudsten onder de ouderen. Bijvoorbeeld interactie met medicijnen, genetische factoren en de gevoeligheid van de hersenen.”

Is er een verklaring waarom in dit onderzoek matige alcoholconsumptie geen of een negatief effect heeft op cognitief functioneren bij ouderen, terwijl in ander onderzoek juist een gunstig effect is gevonden?
“Waarschijnlijk komt dat doordat deze vrouwen erg oud waren, tussen de 80 en 90 jaar, terwijl in andere onderzoeken de gemiddelde leeftijd vaak lager ligt.”

Is er gecorrigeerd voor leefstijl of andere factoren die een effect kunnen hebben op cognitief functioneren?
“Voor zover mogelijk hebben we hiervoor gecorrigeerd. Bijvoorbeeld voor lichamelijke activiteit en roken.”

Wat voor een cognitieve testen zijn er uitgevoerd en zijn deze vergelijkbaar met eerder onderzoek naar het effect van alcoholconsumptie op cognitief functioneren?
“Wij hebben gekeken naar achteruitgang in cognitie, wat gedefinieerd werd door de diagnose dementie of milde cognitieve beperkingen.”

Hebben jullie plannen voor nieuw onderzoek naar het effect van alcoholconsumptie op cognitief functioneren?
“We gaan mogelijk vergelijkbaar onderzoek doen bij oudere mannen en we willen kijken of er ook associaties zijn met veranderingen in de hersenen door middel van MRI; beeldvorming van de hersenen.”

Wat betreft alcoholconsumptie, wat zou je oudere vrouwen aanbevelen?
“Dit is slechts een eerste studie, dus nog te vroeg om harde conclusies te trekken. Als oudere vrouwen vragen hebben over hun alcoholconsumptie en effect op cognitief functioneren, zouden met hun huisarts moeten overleggen. Daarnaast is het ook belangrijk dat artsen het drinkpatroon van hun patiënten en veranderingen daarin op latere leeftijd goed in de gaten houden.”

Meer informatie over het onderzoek