Meta-analyses: hogere alcoholconsumptie verhoogt het risico op maagkanker

Overmatige alcoholconsumptie kan het risico op maagkanker verhogen (bij mannen en vrouwen), terwijl lichte tot matige alcoholconsumptie dit risico juist zou kunnen verlagen (met name bij vrouwen). Sterkedrank lijkt bij hoge consumptie het risico op maagkanker het meest te verhogen. Dat blijkt uit drie meta-analyses die recentelijk verschenen in het wetenschappelijke tijdschrift Oncotarget.

Wat is er al bekend?
In eerdere studies wordt geconcludeerd dat met name overmatige alcoholconsumptie het risico op maagkanker kan verhogen. Ook de World Cancer Research Fund geeft aan dat alcoholconsumptie (vooral overmatig) het risico op maagkanker waarschijnlijk verhoogt. Over de associaties met lichte tot matige alcoholconsumptie is er meer verdeeldheid: waar de meeste studies een verlaagd risico melden, geven enkele een verwaarloosbaar of zelfs verhoogd risico.

Wat voegen deze studies toe?
Deze drie meta-analyses bieden meer inzicht in de associaties tussen alcoholconsumptie en maagkanker. Ze maken allen gebruik van een groot aantal recente studies. Tevens is er bij één van de drie meta-analyses onderscheid gemaakt tussen lichte, matige en overmatige alcoholconsumptie, terwijl er in een andere meta-analyse onderscheid wordt gemaakt tussen hoge en lage inname. In weer een andere meta-analyse wordt de relatie tussen alcoholinname (aantal gram per dag) en risico op maagkanker uitgewerkt. Ook wordt er bij één van de meta-analyses gekeken naar de risico's van verschillende soorten alcoholische dranken.

Hogere inname, hoger risico
De resultaten van deze drie meta-analyses zijn lastig te vergelijken en bovendien niet eenduidig. Het lijkt er wel op dat overmatige alcoholconsumptie het risico op maagkanker verhoogt1,2,3. Dit is in lijn met de bevindingen van het World Cancer Research Fund, dat vanaf 45g alcohol per dag het risico op maagkanker waarschijnlijk is verhoogd4.
Daarnaast is er mogelijk sprake van een J-curve, waarbij matige alcoholconsumptie het risico verlaagt (met name bij vrouwen)1,2. Ook lijkt het uit te maken of je bier, wijn of sterkedrank drinkt, waarbij vooral een hoge consumptie van sterkedrank het risico op maagkanker kan verhogen3.

Mechanisme
Er is nog niet veel bekend over het mechanisme achter de effecten van alcohol op maagkanker, maar er zijn wel indicaties. Een hoge alcoholconsumptie wordt geassocieerd met ondervoeding en met een verminderde inname van voedselproducten die beschermend kunnen werken tegen kanker, zoals groente en fruit3. Daarnaast kan het type alcoholische drank een rol spelen bij de interactie met de maagwand. Met name bij overmatige consumptie zou alcohol deze wand kunnen aantasten, waarbij vooral sterkedrank door het hoge alcoholpercentage relatief veel schade zou kunnen aanbrengen. Door een toename in dergelijke celschade wordt de weg makkelijker vrijgemaakt voor de kankercellen1.

Maagkanker
In Nederland wordt er jaarlijks bij 1.500 mensen maagkanker gediagnosticeerd5. Maagkanker was in 2012 de op drie na meest voorkomende kankersoort en staat in de top 3 van meeste aantal sterfgevallen door kanker in Europa6. Het aantal ziekte- en sterftegevallen als gevolg van de ziekte nemen echter wel gestaag af. In eerdere studies is aangetoond dat verschillende leefstijlfactoren, waaronder alcoholconsumptie, het risico op maagkanker kunnen beïnvloeden. Zo worden roken, een overschot aan zout en een tekort aan vitamine C in de voeding beschouwd als risicofactoren voor maagkanker7,8. De resultaten van de onderzoeken naar de associaties tussen alcoholconsumptie en maagkanker lopen echter uiteen9-14.

Sterke punten

  • De uitkomsten van de meta-analyses zijn gebaseerd op de resultaten van een groot aantal recente studies.
  • Twee meta-analyses laten een 'dosis-response' zien tussen alcoholconsumptie en maagkanker
  • De uitkomsten voor verschillende subgroepen worden uitgebreid beschreven.
  • Er lijkt bij alledrie de meta-analyses geen sprake te zijn van publication bias.


     

Zwakke punten

  • De drie meta-analyses bieden
    geen eenduidige conclusie.
  • Het is nog steeds onduidelijk
    via welke mechanismen alcohol
    het risico op maagkanker zou
    kunnen beïnvloeden. Dit kan
    bijvoorbeeld anders werken in
    sterkedrank dan in bier.
  • Er zijn relatief veel mannen
    geïncludeerd in de studies die
    gebruikt zijn voor de meta-analyse. Hierdoor kunnen de verschillen tussen mannen en vrouwen minder goed in kaart worden gebracht.
  • In alledrie de meta-analyses wordt er een lager risico bij vrouwen gevonden, maar hiervoor wordt geen duidelijke verklaring gegeven.

Klik hier voor meer informatie over alcohol en kanker, of bekijk de infographic hieronder. 

Referenties
1. He Z, Zhao TT, Xu HM, Wang ZN, Xu YY, Song YX, ... & Miao ZF. Association between alcohol consumption and the risk of gastric cancer: a meta-analysis of prospective cohort studies. Oncotarget. 2017;8(48):84459.
2. Han X, Xiao L, Yu Y, Chen Y, & Shu HH. Alcohol consumption and gastric cancer risk: a meta-analysis of prospective cohort studies. Oncotarget. 2017;8(47):83237.
3. Wang PL et al. Alcohol drinking and gastric cancer risk: a meta-analysis of observational studies. Oncotarget. 2017;8(58):99013.
4. World Cancer Research Fund International/American Institute for Cancer Research. Continuous Update Project Report: Diet, Nutrition, Physical Activity and Stomach Cancer. 2016.
5. Maag Lever Darm Stichting. Wat is maagkanker? https://www.mlds.nl/kanker/maagkanker/?utm_source=bing&utm_medium=cpc&utm_campaign=03.00%20Maag%20-%20Maagkanker&utm_term=maagkanker&utm_content=Maagkanker, geraadpleegd op 12 december 2017.
6. Ferlay J et al. Cancer incidence and mortality patterns in Europe: estimates for 40 countries in 2012. European journal of cancer. 2013;49(6):1374-1403.
7. Ladeiras-Lopes, Ricardo, et al. Smoking and gastric cancer: systematic review and meta-analysis of cohort studies. Cancer causes & control. 2008;19(7):689-701.
8. Tsugane S and Sasazuki S. Diet and the risk of gastric cancer: review of epidemiological evidence. Gastric cancer. 2007;10(2):75-83.
9. Ji J, Sundquist J and Sundquist K. Association of alcohol use disorders with amyotrophic lateral sclerosis: a Swedish national cohort study. European journal of neurology. 2016;23(2):270-275.
10. Jayalekshmi PA, Hassani S, Nandakumar A, Koriyama C, Sebastian P, Akiba S. Gastric cancer risk in relation to tobacco use and alcohol drinking in Kerala, India—Karunagappally cohort study. World J Gastroenterol. 2015;21:12676–12685.
11. Hidaka A, Sasazuki S, Matsuo K, Ito H, Sawada N, Shimazu T, Yamaji T, Iwasaki M, Inoue M, Tsugane S, Group JS. Genetic polymorphisms of ADH1B, ADH1C, ALDH2, alcohol consumption, and the risk of gastric cancer: the Japan Public Health Center-based prospective study. Carcinogenesis. 2015;36:223–231.
12. de Menezes RF, Bergmann A, de Aguiar SS, Thuler LC. Alcohol consumption and the risk of cancer in Brazil: A study involving 203,506 cancer patients. Alcohol. 2015;49:747–751.
13. Everatt R, Tamosiunas A, Kuzmickiene I, Virviciute D, Radisauskas R, Reklaitiene R, Milinaviciene E. Alcohol consumption and risk of gastric cancer: a cohort study of men in Kaunas, Lithuania, with up to 30 years follow-up. BMC Cancer. 2012;12:475.
14. Duell EJ, Travier N, Lujan-Barroso L, Clavel-Chapelon F, Boutron-Ruault MC, Morois S, Palli D, Krogh V, Panico S, Tumino R, Sacerdote C, Quiros JR, Sanchez-Cantalejo E et al. Alcohol consumption and gastric cancer risk in the European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition (EPIC) cohort. Am J Clin Nutr. 2011;94:1266–1275.